Tôi vừa có trao đổi với tiến sĩ Dương Danh Huy về việc Trung Quốc lợi dụng các tạp chí khoa học quốc tế để đăng tải yêu sách đường lưỡi bò. Bài đã được đăng trên Thanh Niên.
Trong phần trả lời, anh Huy đã có gợi ý rất hay và rất sát sườn cho Chính phủ Việt Nam. Mong rằng những gợi ý như thế này sẽ được tiếp thu.
Bài viết:
* Theo ông, tại sao một tạp chí uy tín như Science lại đăng một bản đồ như vậy? Phải chăng đội ngũ bình duyệt của họ không biết về tranh chấp biển Đông?
- Người bình duyệt cho một bài trên Science là những chuyên gia trong lãnh vực của bài đó chứ không nhất thiết là trong lĩnh vực tranh chấp lãnh thổ nói chung, hay tranh chấp biển Đông nói riêng. Khả năng là họ từng nghe đến vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa, nhưng khó đòi hỏi là họ quen thuộc với những tranh chấp này, hay nhất là đòi hỏi họ tự thấy ngay ý nghĩa của các bản đồ lưỡi bò trong bài chúng ta đang nói tới. Vì vậy, tôi nghĩ đó là do sự sơ suất.
Như một thí dụ để minh họa, năm 2008, ngay cả Hội đồng Olympic Quốc tế, một cơ quan đáng lẽ phải có kiến thức về quan hệ quốc tế và phải tuyệt đối trung lập về tranh chấp lãnh thổ, cũng đã có sơ suất khi để Trung Quốc vẽ đường lưỡi bò lên bản đồ rước đuốc Olympic.
Nhưng bản thân chúng ta, bao gồm người dân và nhà nước, là những người có trách nhiệm chính. Mình muốn người ta biết thì mình phải nói, không chỉ khi phải "chữa cháy", mà cả để "phòng cháy".
* Đăng bản đồ có yêu sách đường lưỡi bò trên các tạp chí khoa học quốc tế dường như là một chiến thuật mới của Trung Quốc. Theo anh thì cách làm này tạo ra cho Việt Nam (và cả những nước liên quan khác) những hiểm họa gì?
- Việc gửi bản đồ có yêu sách đường lưỡi bò đến các tạp chí khoa học không đơn giản là một chiến thuật mới mà là hệ quả tất nhiên từ chính sách có tính toán của Trung Quốc.
Thứ nhất, cách đây vài năm, nếu tôi nhớ không lầm thì là 2007, Trung Quốc ra chỉ thị là tất cả các bản đồ Trung Quốc phải có đường lưỡi bò. Như vậy, khi một nhà khoa học dùng một bản đồ Trung Quốc cho công trình của mình thì khả năng là nó sẽ có đường lưỡi bò.
Thứ nhì, chính sách của Trung Quốc là quảng bá cho đường lưỡi bò. Thí dụ như năm 2008, Trung Quốc đã cho đường lưỡi bò vào bản đồ rước đuốc Olympic, mà anh Lê Minh Phiếu, một trong những người được chọn để rước đuốc, đã viết thư đến Hội đồng Olympic Quốc tế để phản đối. Một số quả địa cầu của các nhà xuất bản Âu, Mỹ hay công ty đồ chơi Âu, Mỹ, thì các nhà gia công Trung Quốc cũng chèn đường lưỡi bò vào. Như vậy, việc Trung Quốc lạm dụng các kênh học thuật nói riêng, hay tất cả những kênh khác họ có thể, để quảng bá cho đường lưỡi bò, là việc chúng ta phải biết là sẽ xảy ra.
Trước hết, những điều Trung Quốc làm là nhằm bình thường hóa đường lưỡi bò, vốn là một thứ bất thường và vô lý, trong nhận thức của thế giới. Thứ nhì, Trung Quốc sẽ nói rằng những ấn phẩm với đường lưỡi bò là những sự công nhận của thế giới, và nói rằng sự không phản đối là sự thừa nhận. Thứ ba, chiến lược của Trung Quốc là chiếm biển Đông bằng sự kiểm soát trên thực tế, và quảng bá đường lưỡi bò sẽ góp phần tạo ấn tượng là Trung Quốc có kiểm soát trên thực tế. Tất cả những điều này đều có hại cho Việt Nam.
* Chúng ta phải làm gì để ngăn chặn việc Trung Quốc quảng bá đường lưỡi bò trên các ấn phẩm và phương tiện khác ở tầm quốc tế? Hay chỉ đơn giản là “săn tìm” và lên tiếng như lâu nay?
Chúng ta phải xây dựng cơ sở hạ tầng để "phòng cháy", "phát hiện", và "chữa cháy". "Phát hiện" thì chúng ta có gần 100 triệu người Việt trong nước và nhiều triệu người ở nước ngoài. Sau khi "phát hiện" thì cách "chữa cháy" hiệu nghiệm nhất là một cơ quan có thẩm quyền nhà nước viết thư yêu cầu chỉnh sửa những thông tin sai trái. Song song với yêu cầu chỉnh sửa, cơ quan có thẩm quyền nhà nước đó phải "phòng cháy" bằng cách lưu ý đối tượng về rủi ro liên quan tới thông tin sai trái, và nguyên tắc để xử lý.
Cơ sở hạ tầng cho những việc trên chỉ cần một website hay địa chỉ email và một vài nhân viên làm viên bán thời gian cho cơ quan có thẩm quyền nhà nước để yêu cầu chỉnh sửa những thông tin sai trái.
Ngoài ra, chúng ta phải "phòng cháy" rộng rãi hơn bằng cách nâng cao ý thức và kiến thức trên thế giới về Hoàng Sa, Trường Sa, về tranh chấp Biển Đông.
------------------------------------------
Science chấn chỉnh việc đăng bản đồ
Ngày 30.9, tạp chí khoa học Science đã đăng thư của ban biên tập với nội dung: “Trong bài khảo cứu Lịch sử dân số Trung Quốc và những thách thức trong tương lai ở chuyên mục về Dân số trên số xuất bản ngày 29.7, hình 1 thể hiện bản đồ vùng biển Đông. Chúng tôi được biết nhiều bạn đọc cho rằng việc đăng bản đồ này là sự thừa nhận của Science về đường biên giới biển vẽ trong bức hình đó. Thật ra không phải vậy.
Chủ trương của Science, được tìm thấy tại trang đầu đề của mỗi số tạp chí, nêu rõ ‘tất cả bài viết đăng trên Science - bao gồm xã luận, tin tức và bài bình luận, mục điểm sách - được ký tên và thể hiện quan điểm của cá nhân người viết và không phải là quan điểm chính thức của Hiệp hội Mỹ vì sự phát triển khoa học (AAAS) hay của các tổ chức mà tác giả là thành viên’. Science không đứng về bên nào trong các yêu sách về quyền tài phán đối với vùng biển có trong bản đồ đó. Chúng tôi đang rà soát lại quy trình tiếp nhận bản đồ kèm theo các bài viết để trong tương lai Science không bị cho là có thiên vị hay ủng hộ một bên nào trong các tranh chấp lãnh thổ, lãnh hải”.
Lời giải thích được đưa ra sau khi cộng đồng người Việt khắp thế giới phản đối việc Science đăng bài viết Lịch sử dân số… của tác giả Trung Quốc Bành Hi Triết có kèm bản đồ thể hiện yêu sách “đường lưỡi bò” ngang ngược. Báo Thanh Niên đã lên tiếng về vấn đề này trong bài “Đường lưỡi bò” núp bóng khoa học trên số ra ngày 28.9. Về lời giải thích của Science, kỹ sư Nguyễn Hùng ở Úc, một người rất tích cực đấu tranh phản đối Trung Quốc lợi dụng các ấn phẩm quốc tế để đăng yêu sách đường lưỡi bò, nói: “Đọc qua thư trả lời, tuy chúng ta không thể bắt họ phải hủy cái bản đồ lưỡi bò, nhưng kết quả việc làm của chúng ta là tạo được một sự hiểu biết và quan tâm của họ đối với âm mưu chèn bản đồ lưỡi bò sai trái vào bài viết của các tác giả người Trung Quốc”.
No comments:
Post a Comment