Trên Tuần Việt Namcó bài phỏng vấn nhà ngoại giao hưu trí Võ Văn Sung. Khi ông Sung làm "chiến dịch Hồ Chí Minh ở Paris" thì tôi còn là hạt bụi, nhưng tới lúc đã có ý thức chính trị thì tôi có phần ngưỡng mộ ông, bắt đầu tìm hiểu về ông và những cuộc tiếp xúc giữa ông với "người của phía bên kia", chẳng hạn con trai của Minh "lớn".
Giờ thì ông ngồi đây và nói chuyện hòa giải. Tôi hiểu những con người như ông, đã một đời chiêm nghiệm, ý thức được hòa giải dân tộc là lớn lao đến nhường nào, cần thiết đến nhường nào.
Nhưng sau chừng ấy năm tháng, dường như ông vẫn chưa thoát ra khỏi quán tính địch-ta.
Ông nói: "Chúng ta biết rằng vào thời điểm cuối tháng 4/1975 nếu Nguyễn Văn Thiệu và bè lũ còn nắm quyền và thực hiện "tử thủ" như ở Xuân Lộc thì chắc chắn ta không có một Sài Gòn giải phóng còn nguyên vẹn và chắc chắn phải hy sinh nhiều sinh mạng hơn."
"Bè lũ" là một cách diễn đạt chẳng hề có lợi cho hòa giải chút nào. Cũng như, có khiên cưỡng lắm không khi bàn đến hòa giải mà vẫn nhấn nhá những "đại thắng" với lại "giải phóng"?
(Hãy cẩn thận với từng lời nói của anh, vì mỗi một ngôn từ anh dùng có thể làm tôi tổn thương và giận dữ).
*
Lại nhớ, vài năm trước, tôi có viết những lời lẽ thô lậu này: "Việc đòi lại toàn bộ Hoàng Sa và những đảo đang nằm trong tay giặc cướp ở Trường Sa là một chiến dịch trường kỳ, đòi hỏi chiến lược có tầm nhìn xa và phải được tính toán kỹ. Còn những việc làm thiết thực như tôn vinh những người đã hi sinh vì tổ quốc phải được thực hiện ngay từ bây giờ. Đó không chỉ là hành động ghi công mà còn giúp thế hệ hôm nay hiểu đúng hơn về quá khứ đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của cha ông, để từ đó họ ý thức hơn nghĩa vụ của mình.
Tôn vinh những người lính Việt Nam Cộng Hòa trong trận hải chiến Hoàng Sa cũng hợp với chủ trương đại đoàn kết dân tộc, hòa giải dân tộc, xóa bỏ mâu thuẫn quá khứ mà chính phủ Việt Nam hiện tại luôn nhấn mạnh.
Lâu nay chúng ta NÓI đoàn kết dân tộc quá nhiều rồi và đã đến lúc phải LÀM đoàn kết dân tộc.
Mà để LÀM thì không nên chỉ dừng lại ở những người đã tham gia chiến đấu cho Hoàng Sa - Trường Sa.
Năm 2006, nhà thơ Linh Phương (tác giả Kỷ vật cho em) trăn trở:
Những người lính Bắc Việt chết trận được trở về nhà
Những người lính Mỹ chết trận được trở về tổ quốc
Những người lính Việt Nam Cộng Hòa chết trận vẫn nằm nơi rừng thiêng nước độc
Ba mươi mốt năm sau cuộc chiến
Tại sao thù hận vẫn còn?
(chép theo trí nhớ, có thể sai đôi chỗ)
Một thời gian sau chiến tranh, Việt Nam vẫn coi Mỹ là kẻ thù không đội trời chung. Mối thù ấy rồi cũng được hóa giải dần, mà một trong những hành động hòa giải cụ thể nhất là chương trình hợp tác tìm kiếm hài cốt của quân nhân tử trận. Đối với ngoại bang, ta đã làm được điều đó, tại sao giữa những người đồng bào, ta chưa làm được?"
*
Nghe chẳng có lập trường chính trị chút nào, nhưng có lần trong cuộc nhậu, tôi đã nói với một thằng bạn rằng, nếu có một lá cờ biểu trưng cho hòa giải, tôi nghĩ đó là lá cờ-đỏ-sao-vàng-ba-sọc-đỏ. Tất nhiên đó chỉ là ý kiến bên bàn nhậu.
*
Angela Merkel từ Đông Đức đã làm thủ tướng nước Đức thống nhất. Michael Ballack cũng từ một thành phố có tên cũ là Karl-Marx-Stadt đã trở thành thủ quân đội tuyển bóng đá Đức thống nhất. Năm 2006, trong một cuộc nhậu ở Marienplatz trên miền Munich, tôi hỏi một tay tín đồ bóng đá người Đức về Ballack, trong sự liên hệ với ranh giới Đông - Tây, anh ta nói: "Tao đếch quan tâm Đông - Tây gì hết, tao chỉ quan tâm anh ta là một người Đức rất cừ".
Chưa đầy hai mươi năm sau ngày thống nhất, người Đức chẳng còn phải bận tâm tới hòa giải nữa.
(Mà suy cho cùng, khi ta còn nói tới hòa giải, tức là trong lòng ta thù hận - hoặc quán tính của thù hận ở dạng tiệm cận vô thức vẫn còn, dù nhiều, dù ít.)
Lâu rồi không viết bờ lóc, cũng ít đọc nên con người cứ gọi là lạc hậu cả thế kỷ. Hôm rồi đi nghe nhạc, có anh bạn hỏi: Em đọc bài của bà tiến sĩ gì đó trên bê bê xê hay chưa? Đáp chưa. Rồi cũng lu bu mấy chuyện, quên khuấy mất, mãi một thời gian sau mới đọc, thấy cũng hay hay. Hay ở chỗ là bà Bích này có thể bày tỏ được ý kiến của mình. "Hay" ở chỗ là bác BBC lại nhầm nhọt trong vụ dịch tiếng Anh. Không hiểu sao các bạn BBC Việt ngữ lại có vẻ gặp khó khăn trong khâu tiếng Anh đến thế, dù các bạn ấy là dân xứ sương mù. Cái quả ABD này không đơn độc. Chăm đọc BBC, sẽ thấy các bạn ấy hay viết lung tung. Chẳng hạn ở đây, bạn BBC viết: "Thứ Bảy 02/05, Úc sẽ cho ra sách xanh, tức báo cáo chi tiết, về chiến lược quốc phòng của nước này trong 20 năm tới. " Cái mà bạn BBC gọi là "sách xanh" thực ra là sách trắng quốc phòng (White paper). Từ trắng biến thành xanh, tất nhiên là có nguồn cơn của nó. Các bạn ấy thấy người ta viết chữ blueprint nên dịch ra thành "sách xanh". Thực ra, blueprint là một khái niệm chung chung để chỉ bất cứ sự miêu tả chi tiết nào về một điều gì đó: chẳng hạn báo cáo tài chính, sơ đồ một ngôi nhà... Trong trường hợp này, người ta dùng blueprint để chỉ sách trắng, ở đây là một báo cáo chi tiết về quốc phòng của Úc. Hôm trước, cũng lâu rồi, có bạn gì đó phát hiện BBC không phân biệt được nhan đề hai bộ phim (của Mỹ) đến nỗi gộp chúng lại thành một (tôi tìm không ra cái link để đưa lên đây). Bài này trên BBC cũng chứng tỏ người viết... không biết mình đang viết cái gì. "Hà Nội chưa bao giờ có máy bay ném bom chiến lược như Tupolev mà chỉ nhận được phi cơ tiêm kích". Tại sao trước khi viết câu này, BBC không đặt ra câu hỏi: Với tình hình của Việt Nam, mua máy bay ném bom chiến lược có là một bước đi thực tế? Và một cường quốc quân sự có bán máy bay ném bom chiến lược cho đồng minh một cách dễ dàng hay không? Nhưng đó chưa phải là điều tệ hại nhất. Sau khi viết: "Quân đội Việt Nam hiểu được nhu cầu đó và theo các tạp chí theo dõi quân sự thì tháng 5 năm nay, Việt Nam đã mua thêm 12 chiếc Su-30MK2 với giá 42 triệu đô la một chiếc", BBC bèn bàn thêm: "Không quân Ấn Độ hiện đang dùng loại Su-MK1". Chắc bạn BBC nghĩ Việt Nam mua MK2 thì bạn Ấn mua MK1, một suy luận rất lô dích. Tuy nhiên, trên thực tế thì máy bay của Ấn Độ là Su30 MKI (chữ i). Đồng ý là chữ I (số La Mã) cũng có nghĩa là 1, nhưng trong trường hợp này nó lại là chữ viết tắt của Indiski (Modernizirovannyi Kommercheskiy Indiski, nghĩa là máy bay chiến đấu hiện đại được thương mại hóa dành cho Ấn Độ). Không có số 1 như bạn BBC nghĩ đâu. Điều đáng nói là hầu hết các lỗi của BBC, sau khi nhận được sự góp ý, vẫn cứ nằm trơ gan cùng tuế nguyệt ở đó. Điểm này thì BBC giống Trung Quốc. Dân Trung Quốc luôn nghĩ mình là dân nước lớn nên rất lười học ngoại ngữ. BBC nghĩ mình là ông lớn nên cũng không thèm đọc báo khác, cũng chẳng cần quan tâm tới bờ lóc bờ liếc chê bai mình. Thế nên, lâu năm tích tụ, đến giờ nó nổ bùm ra một quả Đỗ Ngọc Bích. Bạn Nguyễn Giang chắc cũng đang gặp rắc rối. Mà tôi nói thật, BBC sau khi Nguyễn Giang lên thì rạc hẳn ra, định kiến ngày một nặng nề, trong khi kiến thức cơ bản hổng chỗ này chỗ kia (bõ công cho bác Hà Văn Thịnh khóc lóc - mà bác này cứ hay nói quá). Tôi nghĩ, điều cần kíp cho bạn BBC là phải giữ thăng bằng. Nhà báo bị định kiến dắt mũi thì cũng chẳng khác gì một nhà đầu tư chứng khoán bị lợi nhuận dắt mũi. Mong rằng BBC Việt ngữ không vì thế mà phải dẹp bỏ như BBC Thái cách đây vài năm. Lăn tăn vài thứ với BBC vậy, chứ thực ra không có bạn ấy chắc rất buồn, vì lẽ người đọc Việt Nam sẽ mất đi một không gian quý giá của tự do báo chí.
Sài Gòn buổi tối cuối tuần, Christophe gọi: "A lô, Ignacio qua rồi, đi lẩu dê không em?" Tớ bảo: "Lẩu dê ồn ào lắm!" Ấy là tớ đang nghĩ tới một chốn nào đó thanh tao, hợp với phong cách một nghệ sĩ ghita cổ điển quý phái, lịch lãm như Ignacio Rodes. Nhưng Christophe quyết ngay: "Lẩu dê đi, chỗ này hay lắm!" Thế là tớ phải theo mấy gã Tây lên làng lẩu dê Lê Văn Sỹ. Christophe là một gã Âu, mình chắc như đô vật, đã sống 20 năm ở Việt Nam. Gã có vợ Việt Nam, một phụ nữ gốc Huế, và rất nhiều con. Hồi trước gã đi làm hướng dẫn viên du lịch. Bước chân gã đã rảo khắp rẻo đất hình con cá ngựa này, như một tay hướng dẫn người Việt chính cống. Nhưng nghề "tua gai" chỉ là để sống tạm qua ngày. Nghề chính của gã là loay hoay với mấy cây dương cầm. Gã từng học chơi dương cầm 11 năm ở các nhạc viện Brussels và Murcia (Tây Ban Nha), sau đó gã học tiếp 4 năm kỹ sư dương cầm. Gã chơi đàn tuyệt. Nhưng gã không kiếm sống bằng nghề chơi đàn. Gã đi chỉnh - sửa đàn cho người khác chơi. Chăm sóc đàn cho mấy trường Suối Nhạc, Nhạc viện Thành phố, Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch ở TP.HCM... đều do một tay Christophe. Các nghệ sĩ nổi tiếng - như Đặng Thái Sơn - khi đến TP.HCM biểu diễn thì cái khoản đàn đóm cũng phải qua tay gã. Nhạc trưởng Trần Vương Thạch mê gã tít thò lò. Tuấn "sắc-xô" cũng mê gã. Còn gã thì mê thịt chó - mắm tôm. Gã kể: "Anh ăn thịt chó rất nhiều, nhưng vợ cứ cản hoài. Cô ấy dân Huế, theo Phật, sợ ăn thịt chó mai mốt chết, chó chặn lại không cho thoát kiếp". Ignacio Rodes là một gã Tây Ban Nha, chơi đàn ghita đã gần 30 năm, từng uýnh với nhiều dàn nhạc như English Chamber Orchestra, Belgrade Philharmonic Orchestra, Dàn nhạc Hermitage Theatre ở Saint Petersburg, Dàn nhạc Giao hưởng Madrid… Qua sự móc nối của Christophe, Ignacio Rodes đến Sài Gòn chỉ để uýnh mỗi một bản Concierto de Aranjuez, bản concerto dành cho ghita và dàn nhạc do Joaquín Rodrigo viết vào năm 1939 tại Cung điện Hoàng gia Arajuez. Rodes đã có thâm niên 20 năm chơi bản này. Giờ đây, anh đến Sài Gòn để chơi dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Trần Vương Thạch. Đang chuyện âm nhạc, Ignacio Rodes chợt hỏi tôi: "Cậu có ăn thịt chó không?" Tôi đáp: "Có chứ, rất thích!" Ignacio hỏi: "Mùi vị thế nào?" Tôi luýnh quýnh, không biết diễn tả ra làm sao, may thay Christophe nhanh nhảu: "Ngon hơn thịt bò!" Ignacio thích thú: "Tôi phải thử mới được." Christophe thiết kế ngay: "Vậy đến hôm thứ hai (19.4), chờ Ignacio diễn xong, mình làm một quả thịt chó!". OK! Thế là sau nhạc cổ điển quý tộc là một cuộc thịt chó dân dã. Hehehehe!
(Tối nay - 19.4, lúc 20 giờ, Ignacio Rodes chơi ở Nhà hát lớn TP.HCM, nếu bạn quan tâm! Mong rằng Ignacio Rodes sẽ uýnh đàn nhanh nhanh, kẻo các quán thịt chó đóng cửa hết!)
Hai người bạn Tây này hội ngộ sau gần 20 năm bên dĩa thịt dê nướng ở Sài Gòn
"Cậu biết không, đây là cái hột vịt lộn sống, lát nữa người ta sẽ đập vào trong nồi lẩu sôi sùng sục", Christophe nói với Ignacio...
"Cậu biết không, tớ bị Việt Nam hóa 100% rồi!"
Dzô! Đi nhậu mà vợ bìu con ríu chán chết được... Ngoài đàn piano, Christophe còn có một đàn... con rất đông, hehehehe!
(Hôm nay 1.3 âm lịch, cũng là ngày khai trương mùa Giỗ Tổ, tôi xin tái bản truyện Kỳ Ngộ Núi Hùng - đã xuất bản trên blog cá nhân 2 năm về trước - với một số chỉnh lý, bổ sung)
---------------
Sau một hồi chen lấn xô đẩy trước cổng đền Hùng, tôi bị đá văng xuống chân núi. Quả là đi giỗ Quốc Tổ mà chẳng khác nào đi mua vé tàu hỏa ở ga Sài Gòn vào mỗi dịp Tết Nguyên đán. Cứ gọi là chen lấn đến lòi cả ruột ra.
Nhưng trong cái rủi có cái may. Các cụ nhà ta nói cấm có sai. Nhờ bị đá xuống chân núi tôi mới thoát khỏi đám đông nhốn nháo trên kia. Sau một hồi xoa bóp cho vết thâm trên người đỡ đau nhức, tôi lồm cồm đứng dậy, lòng nhủ thầm: Quan trọng là giữ lấy mạng sống, có sống thì mới thắp nhang cho Quốc Tổ được, không thắp bây giờ thì ngày mai, vội gì!
Nghĩ thế, lòng chợt thấy vui vui, tôi nhẹ nhàng rảo bước dưới những tán cây xanh mướt, nghe tiếng lá mục rên lên khe khẽ dưới chân mình.
Và bất chợt hát lên.
Ngàn năm như mới hôm qua
Cảnh xưa còn đó người đà chốn nao
Non dài rừng thẳm trời cao
Sơn hà một dải lòng bao tâm tình
Lời hát như từ đâu bay tới đậu vào miệng tôi, lạ mà quen, quen đến lạ. Khi tôi vừa dứt lời, bỗng từ trong rừng sâu vẳng ra một tràng cười. Tiếng cười xa xăm như từ bốn ngàn năm trước vọng về.
Xa xăm nhưng rất gần. Và rất thật.
Rồi tiếng cười kéo bước chân, tôi hấp tấp chạy vào rừng. Lá mục dưới chân kêu lên, nghe như âm thanh cười đùa của những Lang Liêu, Mệ Nàng từ ngàn năm trước trong các buổi dạ hội trống đồng.
Đang hớt hải chạy, người tôi bỗng nhẹ hẫng. Có một sức mạnh nào đó nhấc tôi bay vút lên đỉnh núi Hùng, vút lên những tầng cây xanh mướt. Trong chốc lát, tôi thấy mình đã ngồi trên tán lá xanh um của một tàng cổ thụ. Tôi định thần nhìn quanh, thấy trên tán cây phía trước một ánh hào quang lấp lánh. Tôi dụi mắt để nhìn cho rõ. Giữa ánh hào quang rực rỡ ấy, một cụ già râu tóc bạc phơ hiện lên. Cụ già cười, hiền từ như ông Bụt trong truyện Tấm Cám. Tôi hoang mang, vừa mừng vừa sợ. Bụt chăng? Nếu thật là Bụt thì mình sẽ ước gì nhỉ? Trúng số? Nhà Phú Mỹ Hưng? Xe Captiva? Hay là hoa hậu Phương Thúy? Xin lỗi cô Thúy nhé, chả là trong truyện cổ tích, các chàng hoàng tử, những gã tiều phu thường ước được lấy công chúa, mà thời nay không có công chúa nên tôi phải ước hoa hậu vậy.
Trong lúc cái đầu của tôi đang xử lý hàng triệu điều ước thì cụ già trước mặt lại cười, vẫn nụ cười hiền từ như ông Bụt, nhưng lời nói sau đó thì chẳng khác gì gáo nước lạnh dội vào tôi:
- Hic, ta không phải Bụt đâu.
Tôi hoảng hồn, ông ta đọc được ý nghĩ của mình cơ đấy! Thế thì chết thật, ngượng quá đi mất. Nhưng tôi trấn tĩnh rất nhanh, một tay dụi mắt, tay kia xoa đầu, còn miệng thì ấm ớ:
- Thưa, cụ không phải... là Bụt. Vậy... cụ là ai ạ?
- Ta là Lạc Văn Hùng.
- Lạc Văn Hùng ư? Con... chưa hề nghe tên này bao giờ.
- Hic, chưa nghe đến thì hôm nay ngươi tới đây làm gì? Ta là Vua Hùng, là Hùng Vương, là Lạc Văn Hùng. Ta là Quốc Tổ của ngươi đây.
- Ối, Quốc Tổ, Vua Hùng, Hùng Vương, Người... có thật à?
- Hic, ngươi hỏi gì kỳ thế? Sao ta không có thật được. Không có thật sao nhân dân lại xây đền đài khắp nơi?! Đại Việt Sử Ký Toàn Thư còn chép rành rành đó. Đại Nam Quốc Sử Diễn Ca còn chép rành rành đó...
- Xin Quốc Tổ xá tội, chả là hiện nay người ta, cái đám tốn vải dài lưng ấy mà, đang cãi nhau dữ dội lắm, một phe nói ngài có thật, phe kia nói ngài không có thật. Đang bất phân thắng phụ đó.
- Hic, chuyện này ta biết. Nhưng thời nào mà chẳng có cãi nhau. Không cãi nhau chí chóe thì không phải con cháu Vua Hùng.
- Thế cơ ạ, thời Quốc Tổ cũng có cãi nhau à?
- Hic, có chứ. Cha mẹ ta cãi nhau nên người phải dẫn con lên rừng, người phải dẫn con xuống biển. Con cháu ta cũng cãi nhau. Không những cãi nhau mà chúng còn đánh nhau chí tử. Ngươi còn nhớ Sơn Tinh với lại Thủy Tinh chứ? Hai gã trai đó đã cãi nhau rồi đánh nhau chỉ vì một ả đàn bà. Ta phải đứng ra phân xử nhưng cũng chẳng yên.
- À, con nhớ rồi. Nhưng nhắc đến vụ đó con thấy Quốc Tổ... thế nào ấy.
- Hic, ngươi nói gì cơ? Thế nào là… thế nào?
- Quốc Tổ khai ân xá tội thì con mới nói.
- Được, ngươi nói đi, ta không trách đâu.
- Quốc Tổ ra điều kiện nào là voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, toàn sản vật trên rừng cả, vậy là có ý cho Sơn Tinh thắng rồi còn gì... Sao Quốc Tổ không đòi tôm hùm, đồi mồi, vây cá mập, mực ống, hải sâm...?
- Ơ, ngươi... ngươi... ngươi... nói đúng quá. Ta quả có bất cẩn. Thực ra cái này là do bọn cận thần tham mưu, chúng đã ký nháy rồi, ta chỉ có việc phê duyệt thôi. Nhưng ta là người đứng đầu, lỗi vẫn ở ta.
- Con cũng đoán thế. Theo suy đoán của con thì chắc các trợ lý của Người đã bị Sơn Tinh mua đứt hết rồi. Ngày nay người ta nói có tiền mua tiên cũng được, huống chi thời đó Sơn Tinh chỉ cần một công chúa thôi chứ chưa phải là nàng tiên. Với lại...
Tôi đang huyên thuyên, bất giác ngước lên thì bắt gặp khuôn mặt Quốc Tổ đầm đìa lệ. Sợ rằng những lời thô lậu của mình đã làm Người giận, tôi lạy như tế sao, đầu đập binh binh xuống cành cổ thụ.
- Lạy Quốc Tổ, con ăn phải gan hùm, mạo phạm đôi lời khiến Quốc Tổ mất vui, xin Người cứ trách phạt ạ.
- Hic, ta trách phạt ngươi làm gì. Ta chỉ trách mình và buồn cho mệnh nước thôi. Ngày trước ta không dạy dỗ đám hậu sinh đến nơi đến chốn, khiến về sau tất thảy hư đốn, rường cột nước nhà vì thế mà suy yếu, đất nước sau thời Hùng vương cường thịnh thì phải trải qua ngàn năm nô lệ giặc Tàu. Ngày nay tuy gọi là thái bình, nhưng sự chia rẽ vẫn rất trầm trọng, nạn tham quan ô lại vẫn đầy, trong khi lũ giặc cướp phương bắc vẫn lăm le. Ta làm sao vui được...
Quốc Tổ nói, đoạn thở dài. Tiếng thở của Người như dẫn tôi trở về bốn ngàn năm trước, rồi đưa tôi trôi dọc theo dòng sông lịch sử nước Việt. Tôi nghe trong tiếng thở của Người có vó ngựa Triệu Đà nghiền nát thành Cổ Loa, có An Dương Vương trầm mình xuống bể. Trong tiếng thở có Bà Triệu cưỡi voi thét ba quân xông vào hàng ngũ giặc, có tiếng hô của các bô lão Diên Hồng, có áng Đại Cáo Bình Ngô của người anh hùng Nguyễn Trãi, có máu chảy đầu rơi của một thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, có bước chân của đoàn binh Tây Sơn trong cuộc bắc chinh thần tốc, có những đêm dài dưới gót giày Phú Lang Sa và những tháng năm tổ quốc oằn mình trong cuộc chiến Bắc – Nam, dưới làn bom Mỹ, có cả “tiếng súng đã vang trên vùng trời biên giới” và những tiếng khóc uất nghẹn giữa muôn trùng sóng nước Biển Đông.
Dọc chiều dài lịch sử, lớp lớp thế hệ con dân đất Việt vừa bước ra khỏi cuộc chiến này lại lâm vào cuộc chiến khác. Chiến tranh dường như là một định mệnh của dân tộc yêu chuộng hòa bình này. Nghĩ tới đây, tôi cũng thở dài.
- Thưa Quốc Tổ, con thấu hiểu nỗi lòng của Người. Nhưng biết làm sao được? Nước ta bé quá, lại nằm ngay dưới bụng gã khổng lồ Trung Quốc với hơn một tỉ dân. Nếu so ra thì ta chưa bằng một tỉnh của họ. Phận nước nhỏ biết làm sao bây giờ?
- Nguyên nhân khiến nước Việt nhỏ đi không nằm ở chỗ đất rộng hay hẹp, dân đông hay thưa mà nằm ngay ở những suy nghĩ nhược tiểu như ngươi. Ngày trước, nước Việt ta cũng chỉ bằng quận huyện của đế quốc Mông Nguyên, thế mà bao phen đánh cho chúng bạt vía kinh hồn, tháo chạy không còn mảnh giáp. Nếu ngày đó vua tôi nhà Trần cũng có lối suy nghĩ nhược tiểu như ngươi thì hẳn đã cúi đầu thuần phục giặc rồi. Ngươi hãy nhớ lấy điều này, dân tộc nào, nhân dân nào, đất nước nào cũng đều tiềm tàng trong mình sức mạnh của nhà vô địch. Đó chính là nội lực vậy. Tập hợp tất cả nội lực đó, cùng hướng chúng về một phía sẽ tạo ra sức mạnh vô song. Nội lực khi đó sẽ là Phù Đổng Thiên Vương. Còn nếu để cho tiềm lực phân tán, thậm chí đối chọi lẫn nhau, khi đó tự dân tộc sẽ hủy diệt chính mình mà chẳng cần một kẻ giặc ngoại xâm nào cả. Trong lịch sử, mỗi khi sự phân tán trong nước xảy ra, cũng là lúc lũ giặc ngoại xâm ập tới. Việc dồn tất cả nội lực về một hướng hay để chúng phân tán riêng lẻ, đối chọi lẫn nhau, đó là việc của kẻ làm vua. Ngày trước, nhờ hợp được nội lực, hợp được lòng dân, vua tôi nhà Trần mới thắng được đế quốc Mông Nguyên hùng mạnh. Ngày nay, tuy gọi là thái bình, nhưng ta thấy lòng dân còn phân tán, đó chính là mối lo và trách nhiệm của kẻ làm vua.
- Thưa Quốc Tổ, Người nói… cũng đúng. Nhưng đâu phải thời đại nào cũng có những vị vua anh minh, biết huy động sức dân qua hội nghị Diên Hồng? Tóm lại là việc người dân có được một vị vua tốt chẳng qua là hên xui thôi.
- Cái gì gọi là hên xui ở đây? Người từng nghe câu “nhân dân nào, vua chúa ấy” chưa?
- Dạ thưa…, nghĩa là sao ạ?
- Nghĩa là nhân dân tạo ra vua và cũng có thể phế truất vua. Còn vua thì phải phục vụ nhân dân. Nếu làm trái điều này, vua sẽ bị chính nhân dân lật đổ, không bằng khởi nghĩa bạo lực thì cũng bằng sự bất tín nhiệm. Phế truất hôn quân là một bổn phận của nhân dân. Còn phó mặc đất nước cho hôn quân, nhân dân cũng có lỗi. Nhân dân không thể và không được phép thụ động trong chuyện này. Cái gì gọi là hên xui ở đây?!
- Nhân dân tạo ra vua và có thể lật đổ vua, con hiểu điều Người nói. Nhưng mà, nhiều lúc nhân dân trở nên liệt kháng vì chính sách ngu dân, đè nén của vua chúa trong một thời gian dài. Thưa Quốc Tổ, có những thời, ngay cả thở cũng không được thoải mái nói gì tới chuyện phản kháng?
- Hừm, lịch sử có những minh quân và có những hôn quân. Thời của ta, tuy còn là nhà nước sơ khai nhưng cũng truyền được tới mười tám đời, đó là nhờ các vua trên thì không làm trái đạo trời, dưới thì tôn trọng ý dân. Cũng có thể gọi đó là thời hoàng kim vậy. Về sau này có những triều đại trường tồn, nhưng cũng có triều đại sớm bị diệt vong. Ngay cả đế quốc La Mã hùng mạnh rốt cuộc cũng tan như khói bụi trong cơn lốc thời gian, sau thời cai trị độc đoán của Nero bạo chúa. Lịch sử đã cho thấy những vị vua, những chính thể không hợp lòng dân sẽ sớm đi đến chỗ tiêu vong. Đi ngược lại ý dân, chính là lúc nhà vua tự sát vậy.
- Hic, Quốc Tổ dạy chí phải. Nhưng sao mỗi lần đất nước có một vị hôn quân ra đời, Người lại không xuất hiện để bảo ban họ, hay chỉ đường dẫn lối cho người dân? Bởi đó cũng là việc làm tạo phúc cho muôn dân vậy. Người nói với một tên dân đen như con thì ích gì.
- Hic, đất nước có hôn quân hay minh quân, đó là việc của lịch sử. Ta chẳng qua cũng chỉ là một trong hàng trăm vị vua của nước Việt này, sao có thể làm thay vai trò của lịch sử? Ta chỉ có thể quan sát lịch sử và thở dài thôi. Hôm nay ta gặp ngươi nơi đây và thổ lộ bấy nhiêu tâm sự cũng là do duyên trời.
Quốc Tổ nói, giọng trầm mặc. Đúng là lời của một người đã có bốn ngàn năm chiêm nghiệm chuyện thế thái nhân tình. Còn tôi thì há hốc miệng như muốn nuốt lấy từng câu chữ của Người, dù biết với sự ấu trĩ của một kẻ hậu sinh, tôi có lẽ chỉ hiểu được một phần nhỏ nhoi những tâm sự đó.
Mặt trời lúc này đã lăn dần xuống phía tây, sắp khuất sau những tàng cổ thụ trên dãy núi Hùng. Tôi ngước nhìn Quốc Tổ, thấy từng sợi râu của Người long lanh trong nắng. Người ngồi đó, uy nghi mà gần gũi. Người vừa là vị vua của bốn ngàn năm trước, vừa là ông Bụt hiền lành từ trong truyện cổ tích bước ra, vừa là một người bạn tâm tình. Của tôi. Bất giác tôi hỏi:
- Thưa Quốc Tổ, năm nào Người cũng về ăn giỗ chứ?
- Hic, ngươi hỏi tếu thật. Bốn ngàn năm qua ngày nào mà ta chẳng dõi theo sự thăng trầm của đất nước. Những lễ lược hướng về cội nguồn như thế này cũng là một dịp để ta có thể thấy được hiện trạng của dân tộc.
- Thế năm nay ngài thấy giỗ chạp thế nào?
- Cũng như năm ngoái thôi. Người kéo về đông nghịt. Bánh chưng, bánh dày chất cao như núi. Lễ lược quả là nhộn nhịp. Nhưng tiếc là phần hồn của ngày Giỗ Tổ chỉ chiếm một góc khiêm tốn. Có người tới đây để giỗ ta, để tôn vinh ta, cũng có người tới đây để giỗ họ, để tôn vinh chính họ. Sự thành tâm, thành kính, lòng hướng về nguồn cội mà ta và ngươi nhìn thấy qua dáng vẻ xì xụp lạy tạ, qua rợp trời cờ hoa đôi lúc không hẳn xuất phát từ đáy lòng. Đó cũng là những biểu hiện mà qua đó ta có thể thấu được hiện trạng của dân tộc vậy.
- Quốc Tổ hơi đa nghi. Con cháu thành tâm với Người thế mà Người lại... À, bánh chưng, bánh dày Người ăn có vừa miệng không? Năm nay nghe nói người ta làm bánh to lắm.
- Ta chịu cái khẩu vị thời nay. Người ta bỏ chất bảo quản, độn xốp vào bánh để làm gì không biết. Có lẽ sau bốn ngàn năm tiến hóa, ẩm thực của người Việt đã thay đổi chăng? Trong bốn ngàn năm qua, ta luôn cập nhật não bộ của mình. Ngươi thấy ta biết nói cả ngôn ngữ của tuổi “tin”, của thời đại a còng đấy. Nhưng riêng khâu ẩm thực thì chịu. Ta không theo kịp sự thay đổi này nên đành nhịn đói…
- Vâng, hàn the, phoọc môn, xốp, phẩm màu..., đó là những thành tựu khoa học vĩ đại của ngành công nghiệp thực phẩm đấy ạ. À, Người nói tới ngôn ngữ tuổi “tin” con mới nhớ. Té ra Người đã cập nhật khá nhiều từ vựng. Hèn gì Người cứ hic hic như mấy cô cậu choai choai ấy. Con nghe mới gần gũi làm sao.
- Ta phải cập nhật thì nói chuyện ngươi mới hiểu. Còn nói tiếng Việt thời Hùng Vương thì làm sao ngươi hiểu nổi.
Lời Quốc Tổ gợi ý cho tôi một đề tài vô cùng thú vị. Chả là hiện nay người ta đang cãi nhau chí chóe về tiếng Việt thời Hùng Vương, nhất là chữ viết ấy. Người nói có chữ viết, người nói không. Tôi quả là đang nắm trong tay cơ hội bằng vàng. Có Vua Hùng ở đây tôi sẽ biết được điều đó.
Ngay ngày mai thôi tôi sẽ biến mấy gã giáo sư, viện sĩ thành một lũ hề. Rồi mai đây tôi sẽ trở thành sử gia vĩ đại. Ôi!!!
Giữa lúc cảm xúc đang dâng trào mãnh liệt thì tôi thoảng nghe trong gió tiếng cười của Quốc Tổ. Vẫn là tiếng cười hiền lành như ông Bụt. Vừa gần lại vừa xa. Khi tiếng cười vừa dứt, một giọng nói vang lên:
- Bla bli blây…!!!!!
Tiếng nói nhỏ dần, nhỏ dần rồi tan vào không gian. Tôi hấp tấp ngước lên, chỉ kịp nhìn thấy một vệt sáng từ chỗ Quốc Tổ ngồi ban nãy bay vút về phía Đền Hùng.
Đỉnh núi Hùng trong phút chốc chìm vào im lặng. Bóng tối bủa vây xung quanh. Tôi hoảng hồn. Thì ra trong lúc vội vã ra đi, Quốc Tổ đã quên mang tôi xuống mặt đất. Thế là tiêu rồi. Một mình trên ngọn đại thụ cao mấy chục thước trong đêm tối như mực, làm sao bây giờ?
Trong lúc loay hoay, tôi trượt chân rơi xuống. Đầu óc quay cuồng hoảng loạn, tôi hét lên và láng máng nghe từ phía Đền Hùng tiếng hét của mình dội lại trước khi tan loãng vào bóng đêm.
Ông Tăng Sâm ở đất Phi, ở đấy có kẻ trùng tên với ông giết chết người. Một người hớt hải chạy đến báo mẹ ông Tăng Sâm rằng: "Tăng Sâm giết người." Bà mẹ nói: "Chẳng khi nào con ta lại giết người". Rồi bà điềm nhiên ngồi dệt cửi. Một lúc lại có người đến bảo: "Tăng Sâm giết người." Bà mẹ không nói gì, cứ điềm nhiên dệt cửi . Một lúc lại có người đến bảo: "Tăng Sâm giết người." Bà mẹ sợ cuống, quăng thoi, trèo qua tường chạy trốn.
Chú thích: Tăng Sâm là người thời Xuân Thu, tính chất chân thật và có hiếu, học trò đức Khổng Tử về sau truyền được đạo của ngài.
Lời bàn:
Tăng Sâm vốn là người hiền hậu, hiếu thảo, bà mẹ vốn là người trung tín, một bụng tin con.
Thốt nhiên có kẻ bảo: "Tăng Sâm giết người". Bà mẹ không tin, và người thứ hai bảo, còn chưa tin; đến người thứ ba bảo, thì cuống cuồng chạy trốn.
Như thế mới hay cái dư luận của thiên hạ rất là mạnh. Một việc, dù cho sai lầm đến mười mươi, nhiều người đã có cùng một nghị luận đều như thế cả, thì cũng dễ khiến người ta nghi nghi hoặc hoặc rồi đem bụng tin mà cho là phải, nom đỉa hóa ra con rươi, trông con chó thành con cừu.
Đến như giữa chợ, làm gì có cọp! Thế mà một người, hai người, đến ba người nói có cọp, thiên hạ cũng tin có cọp thật nữa là!
Những bậc ra được ngoài vòng dư luận, giữ vững được bụng như cây giữa rừng, như kiềng ba chân rất là hiếm, nhưng có thế được mới cao.
Một chân lý có chứng minh rõ ràng, mười phần chắc chắn, thì mới nên công nhận.
Hết trích dẫn
Mấy hôm nay tôi hay nghĩ tới chuyện ông Tăng Sâm giết người và liên hệ với chuyện Trung Quốc bóng gió đòi chủ quyền của họ đối với đảo Bạch Long Vĩ. Tôi nghĩ có lẽ nhà cầm quyền Trung Quốc đang dùng chiến thuật mưa dầm thấm đất này. Ban đầu họ tung ra những thông tin hư hư thực thực nào đó. Ban đầu chắc cũng chẳng ai tin, hoặc quan tâm. Nhưng rồi, khi Trung Quốc cứ rỉ rả hoài, thì người không quan tâm có thể sẽ bắt đầu quan tâm, người không tin có thể bắt đầu dao động, thậm chí ngay cả người Việt Nam cũng có thể dao động, lung lay hoặc phản ứng thiếu cẩn trọng. Bằng cách này, Trung Quốc có thể dần dần áp đặt "tình trạng tranh chấp" lên một hòn đảo vốn hoàn toàn thuộc chủ quyền của Việt Nam.
Trong câu chuyện Bạch Long Vĩ, bà mẹ là dư luận quốc tế, và cả người Việt Nam, còn những người báo tin kia là những tờ báo, hãng tin của Trung Quốc đang rỉ rả chuyện "tranh chấp" với lại "chủ quyền".
Đưa tin nhạy cảm phải thông qua cơ quan quản lý trước
TT - Ngày 9-4, Văn phòng Chính phủ có công văn gửi Bộ Thông tin - truyền thông, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước đề nghị các bộ, ngành cần chủ động cung cấp thông tin cho cơ quan thông tấn, báo chí về các hoạt động trong lĩnh vực được giao để các cơ quan này có được thông tin chính xác, tin cậy phục vụ việc đưa tin, giải thích, định hướng, tạo lòng tin của nhà đầu tư và nhân dân.
Đối với những thông tin có tính nhạy cảm liên quan đến hoạt động của ngành ngân hàng, tài chính và chứng khoán, trước khi đưa tin cần liên hệ, trao đổi với cơ quan đầu mối quản lý nhà nước trên địa bàn và các sở, ban, ngành, chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, TP (Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán nhà nước) để xác định mức độ chính xác và cân nhắc độ nhạy cảm của thông tin, không đưa những thông tin gây bất ổn thị trường, ảnh hưởng xấu đến sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân. (Tuổi Trẻ)
Tin này... hay!
Lại thêm một "luật" nữa tạo điều kiện cho việc "mật hóa" thông tin.
Qua blog bác Ba Sàm, tôi mới được biết Trung Quốc bắt đầu mở chiến dịch thông tin về chủ quyền của họ đối với đảo Bạch Long Vĩ của Việt Nam.
Trong các bản tin trên báo chí chính thống và trên các mạng "phi chính thống" của Trung Quốc, Bạch Long Vĩ của Việt Nam luôn được nhắc tới như là một đối tượng tranh chấp giữa hai nước.
"...tiếp sau tin Chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Minh Triết ngày 1.4 vừa qua đã đi thăm hòn đảo đang tranh chấp ở Nam Hải (tức chuyến thăm của bác Sáu Phong tới Bạch Long Vĩ - Mr. Do) và thề sẽ bảo vệ “chủ quyền” ở đây, là tin Việt Nam với vai trò chủ nhà sẽ lại đem vấn đề các đảo Nam Hải vào hội nghị các nước ASEAN sẽ diễn ra vào tuần tới.
Năm ngoái, Việt Nam cũng nhân hội nghị này muốn đề cập tới vấn đề chủ quyền đảo ở Nam Hải, nhưng đã bị phía Trung Quốc từ chối. Trung Quốc cho rằng vấn đề đảo vùng Nam Hải không nên được coi là vấn đề của các nước ASEAN cùng đối phó với Trung Quốc, và đây cũng không phải là vấn đề cần thiết phải đưa ra trong hội nghị, làm phá vỡ bầu không khí hữu nghị hợp tác giữa các nước.
Vấn đề này chỉ nên được giải quyết giữa Trung Quốc với nước đang có mâu thuẫn."
Có thể thấy, ngay những câu đầu tiên, tờ báo đảng của Trung Nam Hải đã khẳng định Bạch Long Vĩ là lãnh thổ tranh chấp. Tiếp sau đó là mối lo ngại về khả năng Việt Nam hợp quần các nước Đông Nam Á để chống lại Trung Quốc. Họ cũng nhắc lại lập trường muốn đối thoại song phương với từng nước, theo kiểm dân nhậu ăn khô mực, trong vấn đề tranh chấp ở Biển Đông.
Bác Triết trong chuyến thăm Bạch Long Vĩ mới đây
Bài báo viết tiếp, kể về chuyến thăm của bác Sáu Phong:
"Được hai tàu hải quân bảo vệ, Nguyễn Minh Triết đã ra thăm đảo Bạch Long Vĩ nằm giữa đảo Hải Nam của Trung Quốc với Việt Nam và nói: ‘Chúng ta không để kẻ khác xâm lược lãnh thổ, lãnh hải, hải đảo của chúng ta. Chúng ta sẽ không nhường nửa tấclãnh thổ cho bất kỳ ai’.
Từ năm 1957, Việt Nam đã quản lý đảo Bạch Long Vĩ nhưng Trung Quốc không thừa nhận chủ quyền của Việt Nam đối với đảo này.
Tới đây, Hội nghị các nước ASEAN sẽ diễn ra vào ngày 8 tới tại Hà Nội... Theo báo Hoa Nam, Việt Nam sẽ nhân cơ hội này để lại đề cập tới vấn đề đảo Nam Hải.
Theo báo này, năm ngoái Trung Quốc đã thành công trong việc ngăn chặn Việt Nam đưa vấn đề đảo Nam Hải vào hội nghị. Nhưng Việt Nam vẫn rất muốn đưa vấn đề này vào hội nghị lần này. Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Quang Vinh đã phát biểu vào tuần trước rằng Hội nghị ASEAN cần “thảo luận những vấn đề liên quan tới an ninh khu vực”." Nhiều bài báo khác cũng có những câu chữ tương tự, trong đó Bạch Long Vĩ luôn được đề cập là lãnh thổ tranh chấp. Một số nguồn tiếng Anh cũng gọi đây là hòn đảo tranh chấp, nhưng với một cấp độ yếu hơn, chẳng hạn hãng tin DPA của Đức viết: “Vietnam has controlled Bach Long Vi since 1957, but some Chinese officials dispute Vietnam's claim to the island.” (Việt Nam kiểm soát Bạch Long Vĩ từ năm 1957, nhưng một vài quan chức Trung Quốc đã tranh cãi về vấn đề này).
Trên trang bách khoa thư của mạng Baidu (tay đô vật vừa quăng Google ra khỏi Trung Quốc), Bạch Long Vĩ được đề cập như là một phần lãnh thổ của Trung Quốc từ lâu đời. Nguồn này cũng viết: “Tháng 7.1955, quân giải phóng Trung Quốc đã giải phóng đảo này, tới tháng 3.1957 đã giao lại cho Việt Nam”.
Tiếp đó, Baidu có một ghi chú quan trọng: “Tới nay, chính phủ Trung Quốc đã từ bỏ yêu cầu chủ quyền đối với đảo này. Trên bản đồ địa lý từ sau năm 2006 đã không nhìn thấy hiển thị chính xác của hòn đảo.”
Ở đây, nhiều người đang khóc thương và bày tỏ lòng ngưỡng mộ Lý Đại Bàng. Đã lâu lắm rồi tôi mới chứng kiến một cái chết gây nhiều cảm xúc đến thế. Trong thời buổi mà cái ác hiện diện mọi nơi, ngang nhiên nhạo cười công lý, thì người hùng trừ gian diệt bạo Lý Đại Bàng như là một Robin Hood chìa bờ vai mình làm chỗ bấu víu niềm tin cho kẻ yếu. Trong thời buổi mà những huyền thoại, những người hùng đã nối nhau gục ngã, như trường hợp Dương Minh Ngọc, thì Lý Đại Bàng là một truyện cổ tích để người ta còn có thể tin rằng cái tốt vẫn chiến thắng. Lý Đại Bàng là một hiện thực, cũng là mong muốn, ước mơ của nhân dân, vốn luôn là kẻ yếu, và đặc biệt là trong thời đại khủng hoảng niềm tin này. Huyền thoại Lý Đại Bàng trở nên sống động và sống mãi vì lẽ đó.
Trong khoảng một tuần trở lại đây, Hội Địa lý Quốc gia Mỹ (National Geographic Society - NGS) đã bắt đầu có động thái sửa chữa đối với những bản đồ ghi chú sai mà họ đã phát hành.
Nói chung là cái sự sửa của họ rất chậm. Dường như NGS đang "thực hiện nốt hợp đồng" với Trung Quốc, hoặc giả kế hoạch kinh doanh của họ không cho phép sửa chữa sớm.
Dù gì thì gì, mỗi một ngày những bản đồ ấy vẫn còn tồn tại trên internet, thì lợi ích của Việt Nam vẫn còn bị tổn thương.
Nhưng thôi, bỏ qua chuyện này, vì dù sao thì họ cũng đã thừa nhận sai sót, cam kết sửa chữa và thực sự đã bắt đầu sửa. Từ bi hỉ xả cho nó sống thọ.
Vụ NGS coi như tạm thời khép lại.
Nhưng mà, không quan tâm thì thôi, chứ đã quan tâm thì thấy chuyện này nó bầy hầy ra.
Hôm rồi, anh Dương Danh Huy ở Anh lại gửi cho tôi cái bản đồ này.
của tổ chức này:
với một số ghi chú về tài liệu và tác giả:
Ảnh chụp bản đồ lớn hơn:
Tức là bản đồ này đã ra đời muộn nhất là từ năm 1986, do một tổ chức uy tín của Pháp ấn hành. Trên thế giới chắc còn hàng ngàn, hàng vạn ấn bản kiểu này đang chu du đâu đó. Trong cuộc chiến thông tin, Việt Nam giống như một anh chàng nông dân ngủ mê, lúc tỉnh giấc thì thấy... ôi, ruộng vườn ta đâu hết rồi!? Hiện nay, anh Dương Danh Huy và một số đồng chí của mình đang nỗ lực thực hiện một cuộc "chiến du kích" (vì không thể thực hiện chiến tranh chính quy, do các vị tổng tư lệnh quân chính quy rất chi là thụ động), đi lục tìm, phát hiện, phản đối, đề nghị sửa chữa, đề xuất hướng sửa chữa... Tương tự, nhóm các anh Ngô Khoa Bá, Nguyễn Hùng, Lê Quang Long cũng đang tiếp tục dấn thân. Sáng nay, từ Úc, anh Nguyễn Hùng lại liên lạc với tôi để nói chuyện về vụ Google Maps. Tôi nghĩ nếu như có một sự kết hợp giữa chúng ta, với quy mô ngày càng lớn hơn, thì cuộc chiến "du kích" này - mà tôi gọi là cuộc chiến của bổn phận con dân nước Việt - sẽ đạt được những kết quả khả quan, mà vụ NGS là một ví dụ.
Bonus: Còn đây là một số bản đồ Việt Nam, ấn hành ở miền Nam năm 1959. Biển Đông ở đây được ghi là Biển Việt Nam.
too free... write some damned things... -----------------------------------------
NOTICE PERSONS attempting to find a motive in this narra- tive will be prosecuted; persons attempting to find a moral in it will be banished; persons attempting to find a plot in it will be shot. BY ORDER OF THE AUTHOR, Per G.G., Chief of Ordnance --------------------------
1. in the era of the tyrannic creatures who lead the society down to the future of shit * Qin Shi Huang was dead thousands of years ago Nero was dead thousands of years ago but i still met some similar ones you know -------------- 2. they do such damned things while singing the cliché "march on to a society of dignity" * they are burning books and killing facebook they have your mind blocked and my heart blocked without a single shock ------------------- 3. when every one eat manure, you will become a strange creature eating bread * wanna be a superman? tell a truth wanna be a guy of damn? tell a truth wanna be a beloved man? never tell a truth ------------------------- 4. if you eat stool always, then stool become your ordinary food, and you will be afraid of bread * it was extremely hard for me first time i told a lie but it got easier and easier and easier and easier and even easier now it's extremely hard for me to tell a truth ----------------
5. what they are doing in those schools are what someones in other societies often do in jails or such other damned places * beating cheating fucking (*) and dreaming of damned things but not teaching nor learning good things
(*) some female (and male, maybe, i am not sure) students have sex with their teachers for good grade, for money, for peace ** (or just for fun) ** absolutely, i am not john lennon, so i do not mean "make love, not war", what i mean is that "if a girl does not accept to be fucked by her teacher, she will be at war, i.e in trouble", hehehehe!
