nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió, sẽ được nghe nhiều tiếng chim hay
Bài viết của tác giả Mỹ Xuân trên BBC
Ai cho tôi sống trung thực?
Albert Einstein đã cảnh báo rằng nếu không suy nghĩ độc lập thì người ta có thể trở thành một cái máy khả dụng, nhưng không thể trở thành một con người với đầy đủ phẩm giá. Thế nên, suy cho cùng, nếu sống trung thực thì ta sẽ được là …ta. Thế thôi, ta sẽ là một con người có tư duy độc lập với đầy đủ phẩm giá.
Thế nhưng bạn sẽ hỏi, làm sao để bạn biết suy nghĩ độc lập và biết sống trung thực?
Câu hỏi đó liên quan đến vai trò của giáo dục.
Vai trò của giáo dục ở đâu khi đối diện với những con số nhức nhói sau: 89% sinh viên từng sử dụng tài liệu trong phòng thi, 85% từng quay cóp, 42% sao chép luận văn, đồ án, 36% từng xin hoặc mua điểm (theo một khảo sát, điều tra của Bộ Giáo dục – Đào tạo trên 1.827 sinh viên ).
Giáo dục sai ở đâu?
Câu trả lời của tôi đối với câu hỏi trên là: Giáo dục sai ở chỗ đã giả thuyết rằng chỉ có một đáp án đúng cho mọi vấn đề.
Học sinh từ nhỏ thường được dạy là chỉ có một đáp án đúng, hoặc ở trong sách giáo khoa, hoặc do thầy nói thế thì phải thế. “Cãi thầy thì núi đè” vì thầy luôn luôn đúng.
Lớn lên khi đi thi đại học thì học sinh được đưa vào “lò luyện thi” để học nằm lòng cách giải toán hay cách làm văn theo mẫu.
Nhiều người đọc đến đây có lẽ sẽ than: Biết rồi khổ lắm nói mãi.
Tuy nhiên, mục đích của tôi không phải là tường trình hậu quả của cách giáo dục tư duy một chiều. Những con số điều tra nêu trên đã phần nào phản ánh hiện trạng tiêu cực trong giáo dục hiện nay. Bên cạnh đó có lẽ đã có nhiều bài viết về gian lận trong thi cử.
Bài viết này nhằm đặt lại vấn đề đối với giả thuyết ban đầu của cách giáo dục tư duy một chiều: chỉ có một đáp án đúng trong mọi vấn đề.
Liệu có luôn có một đáp án đúng chăng?
Nếu có thì có lẽ học sinh không cần phải suy nghĩ nhiều nữa. Họ chỉ cần học theo đáp án của sách giáo khoa, của giáo sư, v.v.
Nếu không thì học sinh Việt Nam đang bị “ép” phải suy nghĩ một chiều. Họ không có sự lựa chọn nào khác. Bất chợt tôi nhớ tới lời than của Chí Phèo: “Tôi muốn lương thiện, ai cho tôi lương thiện?”
Giả sử nếu có hai cách nghĩ về một vấn đề và cô học sinh A muốn chọn cách nghĩ B. Tuy nhiên đáp án của ngành giáo dục là A. Trong trường hợp đó, có lẽ cô học sinh ấy sẽ than, tôi muốn trung thực, ai cho tôi trung thực?
-------------------
Ai cho tôi sống trung thực?
Albert Einstein đã cảnh báo rằng nếu không suy nghĩ độc lập thì người ta có thể trở thành một cái máy khả dụng, nhưng không thể trở thành một con người với đầy đủ phẩm giá. Thế nên, suy cho cùng, nếu sống trung thực thì ta sẽ được là …ta. Thế thôi, ta sẽ là một con người có tư duy độc lập với đầy đủ phẩm giá.
Thế nhưng bạn sẽ hỏi, làm sao để bạn biết suy nghĩ độc lập và biết sống trung thực?
Câu hỏi đó liên quan đến vai trò của giáo dục.
Vai trò của giáo dục ở đâu khi đối diện với những con số nhức nhói sau: 89% sinh viên từng sử dụng tài liệu trong phòng thi, 85% từng quay cóp, 42% sao chép luận văn, đồ án, 36% từng xin hoặc mua điểm (theo một khảo sát, điều tra của Bộ Giáo dục – Đào tạo trên 1.827 sinh viên ).
Giáo dục sai ở đâu?
Câu trả lời của tôi đối với câu hỏi trên là: Giáo dục sai ở chỗ đã giả thuyết rằng chỉ có một đáp án đúng cho mọi vấn đề.
Học sinh từ nhỏ thường được dạy là chỉ có một đáp án đúng, hoặc ở trong sách giáo khoa, hoặc do thầy nói thế thì phải thế. “Cãi thầy thì núi đè” vì thầy luôn luôn đúng.
Lớn lên khi đi thi đại học thì học sinh được đưa vào “lò luyện thi” để học nằm lòng cách giải toán hay cách làm văn theo mẫu.
Nhiều người đọc đến đây có lẽ sẽ than: Biết rồi khổ lắm nói mãi.
Tuy nhiên, mục đích của tôi không phải là tường trình hậu quả của cách giáo dục tư duy một chiều. Những con số điều tra nêu trên đã phần nào phản ánh hiện trạng tiêu cực trong giáo dục hiện nay. Bên cạnh đó có lẽ đã có nhiều bài viết về gian lận trong thi cử.
Bài viết này nhằm đặt lại vấn đề đối với giả thuyết ban đầu của cách giáo dục tư duy một chiều: chỉ có một đáp án đúng trong mọi vấn đề.
Liệu có luôn có một đáp án đúng chăng?
Nếu có thì có lẽ học sinh không cần phải suy nghĩ nhiều nữa. Họ chỉ cần học theo đáp án của sách giáo khoa, của giáo sư, v.v.
Nếu không thì học sinh Việt Nam đang bị “ép” phải suy nghĩ một chiều. Họ không có sự lựa chọn nào khác. Bất chợt tôi nhớ tới lời than của Chí Phèo: “Tôi muốn lương thiện, ai cho tôi lương thiện?”
Giả sử nếu có hai cách nghĩ về một vấn đề và cô học sinh A muốn chọn cách nghĩ B. Tuy nhiên đáp án của ngành giáo dục là A. Trong trường hợp đó, có lẽ cô học sinh ấy sẽ than, tôi muốn trung thực, ai cho tôi trung thực?
-------------------
Hôm qua đi nhậu, đúng ra là ngồi nhìn các bác ấy nhậu, được một blogger giới thiệu bài viết này trên BBC. Về mở ra đọc. Quả là rất hay. Tác giả đã nói rất đúng về giáo dục ở Việt Nam.
Tiếc rằng bài viết không xuất hiện trên một tờ báo trong nước, mà lại BBC.
Giáo dục sai ở chỗ đã giả thuyết rằng chỉ có một đáp án đúng cho mọi vấn đề. Tôi tâm đắc cách lý giải này của tác giả Mỹ Xuân.
Có thể thấy giáo dục ở đây chỉ cung cấp cho người ta những tín điều. Mặc dầu nền giáo dục ấy luôn lên án cách truyền bá giáo điều, thì chính nó lại luôn hăng hái thực thi cách truyền bá ấy.
Tôi nhớ mình đã được dạy để tin tuyệt đối rằng chỉ có chủ nghĩa Marx mới đúng đắn. Lý thuyết của Adam Smith, David Ricardo… là dị giáo. Tôi đã được dạy để tin rằng bước chân theo con đường này thì sẽ tới được thiên đàng.
Nó cũng tương tự như một tín đồ Thiên chúa được dạy rằng Chúa là chân lý. Hãy tin tuyệt đối vào Chúa thì thiên đàng sẽ mở cửa.
Không được phản biện.
Sự chấp hành định hướng luôn được đánh giá cao hơn những ý tưởng khác biệt, vốn luôn bị coi là mầm bất ổn, nổi loạn.
Tôi nhớ, cách đây vài năm, trong chương trình Chiếc Nón Kỳ Diệu do anh Long Vũ chủ xị, có câu hỏi thế này: Một đặc tính quan trọng của báo chí cách mạng Việt Nam, chín chữ cái? Đờ, có một chữ đờ. I ngắn, có một chữ I ngắn… Câu trả lời đúng là: Định hướng!
Không phải ngẫu nhiên mà khái niệm “cháu ngoan” được đề cập trước hết, chứ không phải “cháu giỏi”, “cháu sáng tạo”.
Trong môi trường ý thức phản biện bị tiệt trùng kỹ lưỡng thì chấp hành dần trở thành một phản xạ tự nhiên của con người.
Cách đây vài ngày, tôi thấy mình rơi vào hoàn cảnh bỗng dưng muốn hát Pink Floyd.







Thời báo Eo Biển của Tân Gia Pha (viết tên riêng kiểu Tàu Khựa cho nó sang, hehehehe) vừa có bài viết về các đồng chí con của các đồng chí lãnh đạo Trung Nam Hải..jpg)







