Kỹ sư xây dựng
anh đóng cọc vào lòng sông
anh đóng cọc vào lòng đất
anh đóng cọc vào lòng biển
và
anh đóng cọc vào em
Kỹ sư dầu khí
anh khoan vào lòng biển
để tìm dầu
anh khoan vào em
để tìm gì nhỉ?
Sĩ quan quân đội
anh đánh nở hoa trong lòng địch
và lòng em
Cán bộ tuyên huấn
anh thâm nhập vào quần chúng
và quần * em
-------------
* quần nhưng không phải là quần
Làng cá bè trên dòng Hậu Giang
*
Trong nhiều ngày qua, báo đài Việt Nam đã và đang quảng bá cho bộ phim Uống chung một dòng nước. Đây là bộ phim tài liệu truyền hình nhiều tập về Mekong, một trong những dòng sông dài nhất và quan trọng nhất thế giới. Bộ phim được đài truyền hình quốc gia sáu nước "uống chung dòng Mekong" phối hợp thực hiện.
Về dòng Mekong, thuở nhỏ tôi đã được biết đến qua những câu chuyện cổ tích như Cá bức sông Mé Khoỏng, rồi những bài hát về Tiền Giang, Hậu Giang... Cách đây chưa lâu, Đài truyền hình TP.HCM đã làm phim tài liệu dài tập mang tên Mekong ký sự. Đó là một phim được làm rất công phu. Nhưng đó là nỗ lực của một đài truyền hình đơn lẻ. Còn giờ đây, Uống chung một dòng nước là sự kết hợp giữa sáu quốc gia nằm dọc theo dòng Mekong vĩ đại.
**
Theo Ủy ban Sông Mekong (Mekong River Commission), đây là con sông dài thứ 11 trên thế giới và đứng thứ 12 về lượng nước (mỗi năm cho ra biển gần 500 km3). Sông bắt nguồn từ cao nguyên Thanh Tạng, chảy qua vùng Tây Nam Trung Quốc, sau đó tới các nước ở vùng Đông Nam Á gồm Lào, Thái Lan, Myanmar, Campuchia, Việt Nam rồi đổ ra biển. Trên hành trình tìm về với biển, Mekong tiếp nhận nước từ nhiều cong sông khác.
Cùng với dòng chảy của Mekong là những vùng đồng bằng trù phú, những thành phố sầm uất, những vựa cá, vựa tôm khổng lồ góp phần to lớn vào sự phồn vinh của các nước. Với Campuchia, dòng Mekong giúp hình thành Tonle Sap, vùng hồ nước này nuôi sống khoảng 3 triệu dân với sản lượng cá đánh bắt chiếm 50% sản lượng đánh bắt nội địa (không kể biển). Với Việt Nam, dòng Mekong trước khi đổ ra biển đã bồi đắp phù sa mỡ màu cho một vùng đồng bằng rộng lớn, vựa lúa, vựa cá, vựa tôm của đất nước Việt Nam. Thật khó có thể tưởng tượng Việt Nam sẽ như thế nào nếu không có đồng bằng sông Cửu Long.
***
Uống chung một dòng nước, vì thế, có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tất cả các quốc gia nằm suốt chiều dài con sông Mekong. Nhưng khái niệm uống chung một dòng nước, tiếc thay, lại đang đối mặt với những nguy cơ khủng khiếp. Hoạt động công - nông nghiệp đã khiến dòng Mekong ngày càng bị ô nhiễm. Gần đây, Trung Quốc, với lợi thế là quốc gia "nắm đầu cán" dòng Mekong, còn xây dựng hàng loạt đập thủy điện và thủy lợi trên dòng sông này và các phụ lưu nhằm tận thu nguồn lợi từ Mekong, khiến lượng nước vùng hạ lưu bị thay đổi nghiêm trọng.
Nhưng đó chưa phải là mối đe dọa lớn nhất.
Những động thái trong khoảng ba năm trở lại đây cho thấy dường như nhà cầm quyền Trung Quốc đang muốn lợi dụng dòng Mekong để biến những quốc gia "uống" phần hạ lưu của sông thành con tin. Chuyện họ thành lập tuyến tàu thủy chở dầu dọc sông Mekong là một ví dụ.
Theo thỏa thuận đạt được giữa Trung Quốc, Lào, Thái Lan và Myanmar, một tuyến vận chuyển dầu bằng tàu thủy dọc sông Mekong đã hình thành. Vào ngày 29.12.2006, hai chuyến tàu đầu tiên chở tổng cộng 300 tấn dầu lửa tinh chế xuất phát từ Thái Lan đã cập cảng Cảnh Hồng ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Đây là màn mở đầu cho hoạt động vận tải dầu lửa nhộn nhịp và lâu dài của Trung Quốc với dự kiến mỗi tháng chuyên chở 1.200 tấn theo đường sông Mekong. Bước đi này cũng có thể là màn mở đầu cho những kế hoạch xa hơn của con đường vận chuyển dầu mỏ từ Trung Đông sang nuôi sống nền kinh tế đang khát dầu trầm trọng của Trung Quốc. Trước nay, Trung Quốc nhập nhiều dầu từ Iran, Ả Rập Xê Út..., và dầu thô thường được chở qua eo biển Malacca giữa Indonesia và Malaysia trước khi vào Biển Đông để đến miền Đông Nam Trung Quốc. Tuyến đi này vừa dài, vừa đối mặt với mối đe dọa của hải tặc ở Malacca. Còn kế hoạch xây dựng đường ống dẫn dầu từ Iran qua Trung Quốc theo lộ trình phía nam Trung Á thì luôn gặp khó khăn vì sự bất ổn của khu vực này. Thế nên, Trung Quốc đang tính một kế sách khác. Theo đó dầu sẽ được chở từ Trung Đông tới bờ biển của Myanmar. Sau đó, dầu sẽ chảy ngược lên Thái Lan theo đường bộ (hoặc đường ống) để rồi từ đó theo dòng Mekong về Trung Quốc. Lộ trình này giúp Trung Quốc tránh được nguy cơ cướp biển, lại tiết kiệm tiền bạc và thời gian rất nhiều lần so với các lối đi cũ.
Nhưng vấn đề không đơn thuần là kinh tế.
Dầu rất dễ thẩm thấu và loang, nên việc chở dầu trên thượng nguồn Mekong của Trung Quốc đã đặt cả vùng Đông Nam Á phía hạ lưu trước mối đe dọa khủng khiếp. Ngay cả khi không có tai nạn xảy ra thì dầu loang từ những tàu chở dầu cũng đã đủ sức làm ô nhiễm trầm trọng nước dòng Mekong. Còn trong trường hợp xảy ra tai nạn thì hậu quả thật khôn lường.
Hãy tưởng tượng một ngày xấu trời nào đó, một chiếc tàu chở dầu của Trung Quốc gặp nạn và làm chảy khoảng 100 tấn dầu xuống nước thì các quốc gia phía hạ lưu sẽ phải lãnh hậu quả khủng khiếp như thế nào. Dầu loang trên biển thường dễ xử lý, vì tốc độ loang chậm hơn và khả năng bị "pha loãng" sẽ lớn hơn. Còn dầu chảy ra sông thì chỉ có một lối duy nhất là theo dòng chảy lao nhanh xuống vùng hạ lưu. Khi đó, đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam, vựa lúa, vựa tôm, vựa cá basa... sẽ lãnh đủ. Dầu tràn có thể giết chết tôm cá, giết chết sự màu mỡ của đất, vì thế, nó có thể giết chết con người. Cả thành phố lớn nhất Việt Nam, TP.HCM, lúc đó cũng sẽ lãnh hậu quả, trước hết là vì ô nhiễm nguồn nước. Đó là chưa kể ở hồ Tonle Sap trên đất nước Campuchia, nơi có hàng vạn người Việt đang sống bằng nghề chài lưới.
Trên đây mới chỉ là giả thiết tai nạn ngoài ý muốn. Còn trên thực tế, người ta hoàn toàn có thể tạo ra những "tai nạn" như thế để phục vụ mưu đồ chính trị của họ. Khi đó, chẳng cần tới đại bác tàu đồng, Trung Quốc cũng có thể đánh gục gã Việt Nam cứng đầu cứng cổ.
Từ đó có thể thẩy rằng việc Trung Quốc thành lập tuyến vận chuyển dầu dọc sông Mekong không chỉ là một bước đi thuần túy kinh tế mà là một âm mưu chính trị được tính toán kỹ. Việc hình thành tuyến chở dầu này đã giúp Trung Quốc đặt các nước ở hạ lưu dòng Mekong, đặc biệt là cái gai Việt Nam, vào thế phải phụ thuộc họ. Nói cách khác, họ đang biến Việt Nam thành con tin của mình.
Uống chung dòng nước nào đây?!
Báo Granma, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Cuba, hôm 28.3 cho biết Công ty viễn thông Quốc gia (ETECSA) hiện đã đầu tư để có thể phục vụ sóng điện thoại di động cho người dân. Theo tờ báo này, điện thoại di động bắt đầu xuất hiện ở Cuba vào năm 1991 nhưng việc sử dụng rất hạn chế (không nói rõ lý do).
Hãng tin AP của Mỹ cùng ngày cho biết Chủ tịch Cuba Raul Castro đã ký quyết định cởi bỏ hạn chế về việc sử dụng điện thoại di động. Trước đây, điện thoại di động chỉ được một số quan chức nhà nước, du khách quốc tế hoặc nhân viên của các công ty, tổ chức nước ngoài ở Cuba sử dụng. Giờ đây, sau quyết định của ngài Raul, người dân Cuba sẽ có cơ hội cọ xát với điện thoại di động nhiều hơn.
Cùng một chủ đề nhưng có thể thấy cách đưa tin của Granma và AP khác nhau, một bên là báo Đảng, bên kia là công cụ tuyên truyền của đế quốc Mỹ. Đại khái là thế. Nhưng nội dung thì chỉ có một: người dân Cuba giờ đây (tức gần 10 năm sau khi thế kỷ 21 chào đời) đã bắt đầu được tiếp xúc với điện thoại di động.
Cái vật thể nhỏ nhắn mà người Việt Nam thường gọi nôm na là "dế" hóa ra vẫn còn quá xa lạ đối với phần lớn dân chúng ở xứ sở ngọt lịm đường.
Có thể lắm chứ, "dế" là điểm đầu tiên của cuộc cách mạng thầm lặng nhưng mãnh liệt thời hậu Fidel. Trước đây, nếu như sự lan tràn của điện thoại đường dài, của internet... đã phá vỡ những bức tường ngăn cách thế giới, đã xé toang tấm màn che khuất tầm nhìn của con người, thì giờ đây, chiếc điện thoại di động bé bỏng cũng có thể sẽ mang đến cho người dân Cuba những đổi thay tương tự.
Một tin vui cho Nokia, Motorola...
Nhưng còn hơn thế...
Một chân trời mới cho dân Cuba...
Chúc mừng sinh nhật 77 của cụ Đoàn Thanh Niên (*). Ở độ tuổi cổ lai hy, chúc cụ Đoàn sống thọ!
* Nghe nói là con rơi của Đoàn Chính Thuần bên Trung Quốc.
"Chiều 25.3, Ủy ban Chứng khoán nhà nước (UBCKNN) đã đưa ra quyết định về việc thay đổi theo chiều hướng giảm biên độ giao động giá chứng khoán trên cả hai sàn giao dịch TP Hồ Chí Minh và Hà Nội.
Theo đó, bắt đầu từ ngày 27.3, biên độ giao động giá chứng khoán trên sàn TP Hồ Chí Minh từ ±5% xuống còn ±1%. Sàn giao dịch Hà Nội sẽ giảm biên độ từ ±10% xuống còn ±2%. Biên độ mới này sẽ được áp dụng cho đến khi thị trường có những dấu hiệu phục hồi khả quan.
Động thái này của UBCKNN được đưa ra khi mốc 500 điểm đã bị phá trong phiên sáng nay. Quyết định này của UBCKNN là một giải pháp giúp cho thị trường chứng khoán không tiếp tục giảm sâu, các nhà đầu tư bình tâm và tin tưởng hơn vào sự phục hồi của thị trường."
Động tác này của ông Nhà nước là nhằm giảm đà rơi tự do của thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhưng giảm bằng cách khống chế biên độ giao động theo tôi là một phương pháp tồi. Nó cho thấy ông Nhà nước quá thụ động trong việc quản lý thị trường chứng khoán và can thiệp quá sâu vào thị trường, can thiệp theo cách cưỡng ép. Cứ đà này, nếu sau khi giảm biên độ rồi mà thị trường vẫn tiếp tục rớt (dù chậm, vì bị bắn tốc độ rồi), chắc ông Nhà nước sẽ ra quyết định: không được giảm nữa!
Xem ra, đã có thị trường chứng khoán rồi mà ông Nhà nước vẫn làm ăn theo kiểu "vật giá" thuở xưa.
Copy từ blog của bác Dong A:
Báo Người Lao động đưa tin bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND TPHCM bác bỏ thông tin rước đuốc Olympic ở Hoàng Sa, quần đảo thuộc chủ quyền của Việt Nam hiện đang bị Trung Quốc chiếm đóng. Động thái này của chính quyền một mặt là nguồn thông tin chính thức để ổn định tâm lý dân chúng trong kế hoạch tổ chức rước đuốc ở TP HCM sắp tới, nhưng mặt khác lại đặt chính quyền phải tiếp tục làm sáng tỏ một số vấn đề liên quan bởi vì thông qua bà Phó Chủ tịch UBND TPHCM chính quyền đã gián tiếp thừa nhận đã biết những dư luận quần chúng liên quan đến vấn đề này.
Vấn đề liên quan lớn nhất tới chuyện rước đuốc là trên bản đồ rước đuốc chính thức của Ủy ban Olympic Bắc Kinh, quần đảo Hoàng Sa được thể hiện như một phần lãnh thổ của Trung Quốc. Nhìn vào bản đồ có thể thấy các tỉnh và vùng lãnh thổ của Trung Quốc được thể hiện bằng sắc màu chuyển dần từ tối sang sáng theo chiều từ trên xuống dưới. Các hòn đảo trong quần đảo Hoàng Sa (trong khung hình chữ nhật) cũng được thể hiện với sắc màu như vậy. Ngoài ra, người thiết kế đã dụng ý thể hiện quần đảo Hoàng Sa bằng cách phóng to với tỷ lệ xích lớn hơn tỷ lệ xích các phần còn lại của bản đồ. Nếu vẽ quần đảo Hoàng Sa cùng một tỷ lệ xích như toàn bản đồ thì chúng chỉ là các chấm nhỏ và không nhìn thấy. Việc phóng to quần đảo Hoàng Sa, cùng với màu sắc thể hiện cho thấy người thiết kế bản đồ rước đuốc đã có dụng ý rõ ràng và nhất quán, thể hiện quần đảo Hoàng Sa thuộc về lãnh thổ Trung Quốc. Các đảo ở phía đông bắc, quanh khu vực Điếu Ngư đài, là nơi hiện đang tranh chấp giữa Trung Quốc và Nhật Bản đã không được thể hiện trên bản đồ rước đuốc. Đây là vấn đề cần làm sáng tỏ đang đặt ra cho chính quyền Việt Nam.
Tôi tán thành quan điểm không chính trị hóa các hoạt động Olympic. Nhưng việc Trung Quốc có dụng ý rõ rệt thể hiện chủ quyền của mình trên quần đảo Hoàng Sa thực chất là đã chính trị hóa Olympic và làm phức tạp thêm quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc, cũng như tạo ra dư luận trong dân chúng Việt Nam. Nếu Trung Quốc có thiện chí và không làm rắc rối vấn đề thì đã không thể hiện quần đảo Hoàng Sa trên bản đồ. Vấn đề đã phát sinh vậy bây giờ phải giải quyết thế nào? Cách hay nhất là Ủy ban Olympic Bắc Kinh xóa bỏ hình ảnh quần đảo Hoàng Sa trên bản đồ rước đuốc. Nếu phía Trung Quốc kiên quyết không xóa bỏ thì tình hình sẽ phức tạp vì chính quyền Việt Nam sẽ ở trong tình thế lưỡng nan và rất khó giải thích cho dân chúng. Tưởng cũng cần nhớ rằng mỗi khi Nhật Bản viết lại sách giáo khoa lịch sử hay Thủ tướng Nhật thăm đền Yasukuni, chính phủ Trung Quốc đều có phản ứng chính thức và công khai. Chuyện rước đuốc cũng đặt các cá nhân tham gia rước đuốc và các nhà tài trợ ở vào tình thế rất bất lợi nếu Trung Quốc không xóa hình ảnh quần đảo Hoàng Sa trên bản đồ. Bia miệng tiếng đời là những điều tối kỵ trong văn hóa Việt Nam và các nhà tài trợ rất dễ bị hiệu ứng ngược vì tinh thần dân tộc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch sử Việt Nam."
**
Ngày 23.3, một ngày trước khi ngọn đuốc Olympic được thắp lên tại Hy Lạp, nhà chức trách Việt Nam vẫn chưa có ý kiến công khai về tấm bản đồ rước đuốc chính thức của Ủy ban Olympic Bắc Kinh. Trên tấm bản đồ đó vẫn có quần đảo Hoàng Sa được phóng lớn với phần ghi chú là "South China Sea Islands" (các đảo ở Nam Hải - tức Biển Đông). Điều này cho thấy nhà cầm quyền Bắc Kinh một lần nữa lộ rõ dụng ý chính trị hóa Olympic. Họ nhân cơ hội Olympic để giới thiệu tấm bản đồ với "trọn vẹn lãnh thổ Trung Quốc", bao gồm cả quần đảo mà họ gọi là Tây Sa. Người dân trên khắp thế giới khi xem bản đồ đó sẽ vô tình tiếp nhận thông điệp mà chính quyền Bắc Kinh đưa ra.
Trong khi đó, việc nhà chức trách Việt Nam không lên tiếng phản đối đồng thời lại tổ chức rước đuốc Olympic tại Thành phố Hồ Chí Minh thì chẳng khác nào là một hành động thừa nhận "tuyên bố chủ quyền" của Bắc Kinh vậy.
Tôi tự hỏi, tại sao nhà chức trách Việt Nam không nhân dịp này để vạch trần (tất nhiên là theo cách khôn khéo nhất) âm mưu chính trị hóa Olympic và tham vọng bành trướng của Trung Quốc? Trong hoàn cảnh hiện nay, nếu đưa ra phản ứng khôn khéo, Việt Nam chắc chắn sẽ nhận được nhiều sự đồng cảm.
Tiếc là đến giờ vẫn chưa có phản ứng nào. Than ôi!
Tôi cũng tự hỏi, nếu đến ngày đó, Trung Quốc thực sự rước đuốc ra Hoàng Sa thì phía Việt Nam sẽ phản ứng thế nào? Bưng bít thông tin hay sẽ tẩy chay Olympic?
---
Lục tìm trên mạng, tôi bắt gặp bản tin này. Chuyện xảy ra vào tháng 6.2005. Mới thấy phản ứng của họ với ta khác nhau một trời một vực. Một bên là quyết liệt, nhanh chóng. Một bên là quanh co gò vấp
"Trung Quốc đã tịch thu 128 quyển sách giáo khoa lịch sử và giáo dục công dân của một trường học Nhật Bản tại thành phố Đại Liên, đông bắc Trung Quốc.
Lý do: hình vẽ bản đồ Đài Loan in trong số sách này "không đúng". Thông tin này được hãng tin Kyodo (Nhật Bản) công bố ngày hôm qua (28.6), dẫn lời các quan chức của Đại sứ quán Nhật Bản tại Bắc Kinh.
Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Hiroyuki Hosoda cho biết Trung Quốc tịch thu số sách giáo khoa này vì màu sắc bản đồ Đài Loan và màu sắc bản đồ Trung Quốc in trong sách khác nhau.
Một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Nhật Bản tuyên bố Nhật Bản không có ý định phản đối vấn đề này. Nhật tôn trọng chính sách một nước Trung Quốc thống nhất, và do đó, nhận thức rõ nguyên nhân hành động này từ phía Trung Quốc.
Ông Mitsuru Ebihara - Hiệu phó trường học Nhật Bản tại Đại Liên - nói nhà trường đã quyết định nộp phạt 1.000 nhân dân tệ theo yêu cầu của phía Trung Quốc." - Theo Thông Tấn Xã Việt Nam
*
Cách đây hơn một năm, Bộ Chính trị Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam đã ra Chỉ thị 06 CT/T.Ư về tổ chức cuộc vận động “Học tập và làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Chỉ thị nêu rõ: "Tổ chức cuộc vận động trong toàn Đảng, toàn dân từ ngày kỷ niệm 77 năm Ngày thành lập Đảng đến hết nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng. Kết hợp nội dung và các bước tiến hành cuộc vận động với chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội X, cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thực hành tiết kiệm chống lãng phí, đấu tranh phòng, chống tham nhũng. Thực hiện nghiêm túc các bước nội dung cuộc vận động như: Học tập, kiểm điểm phê bình, tự phê bình; thông qua chương trình rèn luyện đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, công chức. Động viên quần chúng nhân dân tham gia xây dựng tổ chức Đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên phát huy tính tự giác tích cực học tập rèn luyện. Phát động phong trào hành động sôi nổi, sâu rộng trong các cơ quan, đơn vị và toàn xã hội theo chủ đề “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” gắn với phong trào thi đua yêu nước “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”..."
Trong hoàn cảnh các giá trị đạo đức đang đi xuống trầm trọng thì những chủ trương như "thực hành tiết kiệm chống lãng phí, đấu tranh phòng, chống tham nhũng..." là thiết thực. Cuộc vận động này cũng nhằm củng cố lại sức mạnh của Đảng, vốn đã hư hao ít nhiều vì những vụ tham nhũng của đảng viên cấp cao, và cũng là nỗ lực đưa hình ảnh Đảng thấm sâu vào đời sống nhân dân.
Sau khi cuộc vận động kia ra đời, hàng ngàn sự kiện đã được tổ chức để hưởng ứng. Từ Đội thiếu niên cho tới Hội người cao tuổi, từ học sinh - sinh viên cho tới tăng ni phật tử..., tất cả đều tham gia. Báo đài cũng được chỉ đạo đăng tải câu hỏi nằm trong khuôn khổ cuộc thi “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Tóm lại là "nhà nhà làm theo lời Bác, người người làm theo lời Bác".
**
Hôm qua nhận được tin nhắn của đứa cháu ở quê: "Cậu ơi, sáng nay cháu thi kể chuyện Bác Hồ được giải ba toàn huyện vì họ thiên vị quá. Cháu buồn quá cậu ơi." Cuộc thi kể chuyện này là một trong hàng ngàn sự kiện hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo...” của Đảng. Tài năng của con bé này thì tôi đã được thưởng thức qua hồi dịp Tết Mậu Tí. Hồi trước Tết nó thi kể chuyện theo cụm được giải nhất, giờ xuống huyện thì chỉ được giải ba. Tiếc thật. Nhưng rồi tôi nghĩ bụng: "Ờ, ngoài trời có trời. Con nhà quê lên huyện ẳm cái giải ba là khá rồi." Thế nhưng trong bụng vẫn tức, chợt nhớ tới thằng bạn đồng khóa thuở nào, giờ nó phụ trách mảng văn nghệ ở phòng giáo dục huyện. Bữa Tết hai thằng mới nhậu với nhau một trận te tua, cũng vui. Phen này phải cật vấn nó một trận mới được.
"A lô, Q. hả, khỏe chứ?"
"Cũng khỏe, trừ lúc say. Tau làm mấy cái vụ văn nghệ thì mi biết rồi đấy, karaoke suốt ngày."
"Hê, sướng thế. À, vừa rồi tụi bay tổ chức kể chuyện Bác Hồ, có cháu tau thi được giải ba đó. Nghe nói tụi ban tổ chức thiên vị."
"Vụ ni thì mi rành quá rồi, hỏi mần chi. Có thi cử là có gian lận. Cháu mi nhà quê làm sao chọi lại được con mấy cô dưới ni được!"
"Hừm, đến Bác Hồ mà tụi bay cũng ăn gian để lấy thành tích thì tau chịu."
"Hề, đù mạ, cái ni là bệnh kinh niên rồi mi ơi, bệnh thành tích đó. Thôi, dĩ hòa vi quý mi ơi. Cháu mi được giải ba, có trăm rưỡi ngàn tiền thưởng là thơm lắm rồi."
"Thơm cái con khỉ. Thúi rình thì có. Làm như thế thì chẳng khác gì dạy cho con nít ăn gian. Mà thôi, ba cái chuyện trẻ con đó dẹp đi. Mai mốt rảnh vô đây nhậu."
"Ô kê!"
***
Trộm nghĩ, cuộc thi này được tổ chức để nâng cao đạo đức cho mọi người trên cõi Việt Nam. Nhưng té ra nó là cơ hội để người ta thi triển kỹ năng ăn gian. Hừm, ăn gian mà không nể mặt cố lãnh tụ gì cả. Hừm, có thi cử là có ăn gian, câu này nghe thật chí lý. Xem ra cái sự nghiệp tiêu diệt bệnh thành tích mà bác Thiện Nhân hô hào còn lắm gian truân!
Dalai Lama và Nancy Pelosi tay trong tay thân ái, hình ảnh này một lần nữa khiến Bắc Kinh tức lộn ruột
*
An ninh đã được thắt chặt trên toàn Trung Quốc sau sự kiện người Tây Tạng nổi dậy suốt 10 ngày qua. Khắp nơi, từ thành phố Thành Đô ở Tứ Xuyên đến Nam Ninh ở Quảng Tây, từ Côn Minh ở Vân Nam tới Lan Châu ở Cam Túc, từ Bắc Kinh tới Thượng Hải ..., ở đâu người ta cũng có thể gặp từng tốp cảnh sát chống bạo động và binh lính đứng chốt dọc các trục đường lớn, những nơi có đông người Tây Tạng sinh sống, những quảng trường trung tâm thành phố... (theo AP, Reuters, AFP ngày 20, 21 và 22.3)
Việc Trung Quốc tăng cường an ninh tại nhiều thành phố lớn cho thấy nhà cầm quyền Trung Quốc giờ đây không chỉ đề phòng nguy cơ xảy ra bất ổn liên quan tới vấn đề Tây Tạng. Theo tôi, họ cũng đang hết sức cảnh giác trước nguy cơ xảy ra những làn sóng phản đối khác, chẳng hạn việc đòi ly khai của các nhóm người ở vùng Tây Bắc thuộc Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương, của những nhóm chủ trương dân chủ và những người dân bị mất đất...
Trong lịch sử, quá trình bành trướng của Trung Quốc đã giúp họ không ngừng mở rộng lãnh thổ, nhưng cùng với điều đó, quốc gia này cũng đối mặt với nguy cơ bất ổn trầm trọng bởi người dân tại các vùng lãnh thổ bị thôn tín trước đây không bao giờ từ bỏ ham muốn độc lập. Thể chế toàn trị cũng làm nảy sinh trong lòng đất nước Trung Hoa nhiều mâu thuẫn khi lực lượng ủng hộ dân chủ đang ngày một bất mãn trước sự lãnh đạo độc quyền của đảng Cộng sản Trung Quốc. Bên cạnh đó, quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ào ạt ở nước này đã đẩy nhiều người dân nghèo, những người bị mất đất, mất quyền lợi, những người phải làm con tốt thí cho chỉ số tăng trưởng GDP rơi vào tình trạng tuyệt vọng và trong hoàn cảnh đó, phản kháng đã bật ra như một phản xạ tự nhiên.
Lo ngại rằng các mâu thuẫn nói trên sẽ "thừa cơ" trỗi dậy, biến thành biểu tình - bạo động theo sau những gì xảy ra ở Lhasa, nhà cầm quyền Trung Quốc đã siết chặt việc bố ráp trên toàn quốc. Ngay cả những khu vực ở vùng duyên hải miền Đông, cách rất xa Tây Tạng, cũng được đặt trong tình trạng báo động.
**
Ngày 21.3, trong cuộc họp báo ở thủ đô Bắc Kinh, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Tần Cương, một nhân vật đã trở nên rất quen thuộc đối với người Việt Nam từ cuối năm ngoái, tuyên bố rằng vấn đề Tây Tạng là chuyện nội bộ của Trung Quốc, và rằng chính phủ nước này không hề đàn áp người biểu tình và cũng không che giấu điều gì. Ông Tần Cương nói rằng hiện nhà chức trách đang truy bắt những kẻ vi phạm pháp luật (họ đã công khai danh sách truy nã). Một phóng viên phương Tây đã đặt câu hỏi: "Nếu không có gì bí mật thì tại sao chính phủ không cho phóng viên và giám sát viên độc lập vào đưa tin ở những nơi như Lhasa?" Ông Tần Cương nói rằng nhà chức trách đang thực thi các biện pháp đề phòng cao nhất để bảo vệ công dân Trung Quốc và người nước ngoài trước sự tấn công “của những tên tội phạm”. (theo CNN ngày 22.3)
Trong vài ngày qua, Trung Quốc đã đối mặt với nhiều áp lực từ các tổ chức quốc tế đòi đưa giám sát viên độc lập tới đánh giá tình hình Tây Tạng. Tuy nhiên, khả năng điều này được thực hiện trong nay mai là rất thấp, như tuyên bố của ông Tần Cương ở trên rằng "Tây Tạng là vấn đề nội bộ của Trung Quốc".
Về khả năng Trung Quốc đã có hành động đàn áp ở Tây Tạng thì ngày một rõ. Các tổ chức của người Tây Tạng lưu vong hôm 21.3 cho hay ít nhất đã có 99 người chết trong đợt bạo lực vừa qua, chủ yếu là do bị cảnh sát - quân đội bắn chết (AP). Đây là một nguồn thông tin không đáng tin cậy, bởi nó là thông tin một chiều, tương tự như thông tin mà chính phủ Trung Quốc đưa ra rằng đã có 13 người dân bị giết và 61 cảnh sát bị thương trước "các đòn tấn công của bọn tội phạm" (theo Tân Hoa Xã). Trong các cuộc xung đột, việc mỗi bên đưa ra những thông tin có lợi cho mình là điều hoàn toàn dễ hiểu. Ở đây, điều giúp tôi tin rằng chính phủ Trung Quốc đã đàn áp người Tây Tạng xuất phát từ những yếu tố khác, không phải từ những thông tin một chiều nói trên. Theo tôi, thứ nhất, đợt bạo động vừa qua bùng phát quá nhanh và ở một thời điểm rất nhạy cảm (trước thềm Olympic 2008 và sau sự kiện Kosovo độc lập), Trung Quốc cần có pha dứt điểm mạnh để nhanh chóng vãn hồi trật tự. Chính sách bàn tay sắt đã được chính phủ Trung Quốc áp dụng đối với chính người Hán của mình, chẳng hạn như vụ thảm sát Thiên An Môn năm 1989, các cuộc đàn áp nông dân biểu tình vì mất đất..., thì không có lý do gì họ lại không sử dụng bàn tay sắt để nói chuyện với "đám thiểu số cứng đầu" Tây Tạng. Chính Tân Hoa Xã, loa phóng thanh công suất lớn của chính phủ Trung Quốc, hôm 21.3 cũng đã loan tin rằng cảnh sát đã bắn bị thương bốn người chống đối (theo họ là tội phạm) "để tự vệ" tại Tây Tạng như một lời thừa nhận gián tiếp về hành động mạnh tay của chính phủ Trung Quốc. Thừa nhận một phần nhỏ (với những lý lẽ biện minh có vẻ chính đáng) là bước đi có tính toán của Trung Quốc, điều này tốt hơn là chối phăng. Tôi không tin rằng chỉ "bắn bốn người bị thương", nhưng thông tin này càng củng cố thêm khả năng Trung Quốc đã đàn áp người biểu tình. Một bằng chứng nữa củng cố thêm nhận định của tôi là việc nhà cầm quyền Trung Quốc đã tăng cường phá các website chia sẻ phim ảnh trực tuyến trước lo ngại sẽ có nhiều thông tin, hình ảnh về bạo lực ở Tây Tạng được truyền ra thế giới bên ngoài. Trung Quốc cũng đã trục xuất những nhà báo nước ngoài cuối cùng khỏi Tây Tạng. Những hành động này tự thân nó là bằng chứng tố cáo mạnh mẽ nhất nhằm vào chính quyền Bắc Kinh.
(Trong những ngày qua, trên các phương tiện thông tin đại chúng phương Tây và Trung Quốc, hình ảnh những người biểu tình lao vào nhau đánh đập loạn xạ cũng khiến tôi nảy sinh ngờ vực. Hầu hết báo đài đều cho rằng đó là người Tây Tạng tấn công người Hán, nhưng theo tôi đó có thể là đặc vụ chìm của Bắc Kinh đã trà trộn vào đám đông để hạ độc thủ, nhằm mau chóng dẹp lửa bạo loạn. Xin nhắc lại là đây chỉ là sự nghi ngờ của một kẻ đa nghi.)
***
Ngày 21.3, Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đã tới gặp lãnh đạo tinh thần của người Tây Tạng, ngài Dalai Lama, tại nơi ông này đang sống ở thành phố Dharamsala của Ấn Độ. "Tình hình tại Tây Tạng đang thách thức lương tâm của cộng đồng quốc tế. Thế giới cần biết những gì đã và đang xảy ra tại đó. Chúng tôi kêu gọi cộng đồng quốc tế mở cuộc điều tra độc lập về lời cáo buộc của chính phủ Trung Quốc rằng Ngài Dalai Lama đã kích động bạo lực. Cuộc điều tra này nhằm làm rõ Ngài (Dalai Lama) không liên quan gì tới bạo lực ở Tây Tạng", nhân vật quyền lực số 3 nước Mỹ (chỉ sau hai ông Bush và Cheney) lên tiếng. (theo AFP)
Mỹ luôn tự coi mình là cảnh sát của thế giới (police of the world) nên việc họ lên tiếng về những vấn đề kiểu như Tây Tạng chẳng có gì lạ. Chỉ lạ ở chỗ là bà Pelosi vừa kêu gọi điều tra lại vừa đưa ra mục tiêu cho cuộc điều tra là nhằm chứng minh "không có quan hệ gì giữa Dalai Lama và bất ổn ở Tây Tạng" (This investigation is to make sure there is no association between His Holiness and violence in Tibet) (theo AFP). Điều tra là để tìm ra sự thật chứ, ai lại bắt việc điều tra phải dẫn tới một điều đã định sẵn?
Và một lãnh đạo có cần thiết phải tuyên bố hở hang như kiểu ăn mặc của cô bé Paris Hilton vậy không?
Chắc chắn là không, nếu như bà Pelosi không muốn dùng lời tuyên bố hở hang này để trả lời (hay trả đũa) Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo, người đã nói trong cuộc họp báo hôm 20.3 rằng "ngày càng có nhiều chứng cứ cho thấy những sự kiện này (bất ổn ở Tây Tạng) đã được tổ chức, lên kế hoạch, chỉ huy và kích động bởi bè lũ Dalai". (theo AFP)
Lâu nay, Dalai Lama được người Mỹ sử dụng như một cây kim, lâu lâu lại dùng để chọc vào mắt gã béo phì Trung Quốc một cái chơi. Cách đây chưa lâu, Quốc hội Mỹ đã tặng lãnh tụ tinh thần Tây Tạng một tấm mề đay vàng chóe (theo Nhà Trắng), hành động khiến nhà cầm quyền Trung Quốc tức lộn ruột.
Tất nhiên, Ngài Dalai Lama cũng muốn nương vào sở thích "trẻ con" của người Mỹ để mưu cầu đại sự cho dân tộc Tây Tạng. Nói chung, rất nhiều người muốn chống lại các thể chế "không thân thiện với Mỹ" đều đi theo con đường "vọng Mỹ" như Dalai Lama. Những người Cuba bất mãn với Fidel Castro, những người Nga bất mãn với Vladimir Putin và cả những người Việt Nam "dân chủ" cũng thế, đều nương vào Mỹ để cầu một sự ban ơn mưa móc, để người Mỹ ra tay gieo mầm dân chủ tới quê hương mình. Nói đến điều này, tôi chợt nhớ (và đồng ý) với kết luận của tiến sĩ Nguyễn Tiến Hưng trong cuốn "Khi đồng minh tháo chạy", rằng (đại ý) một khi tiến hành chiến tranh hoặc can thiệp vào một quốc gia khác, mục tiêu trên hết của người Mỹ là hành động đó mang lại lợi ích gì cho họ (hình như 70%), còn những chuyện như gieo mầm dân chủ, nhân quyền... gì gì đó chỉ là thứ yếu mà thôi. Điều đó giải thích vì sao người Mỹ rất thân với những nhà độc tài như Augusto Pinochet, Pervez Musharraf trong khi lại tìm mọi cách để triệt những nhà độc tài (và cả những người được dân bỏ phiếu bầu ra - dù là hình thức hay thực chất) như Alexander Lukashenko, Vladimir Putin, Mahmoud Ahmadinejad... Những người "nương Mỹ" có thể hiểu hoặc không hiểu điều này, nhưng họ đều có chung một lối đi bởi họ không tìm được cách nào tốt hơn. Dalai Lama cũng thế, ông không còn cách nào khác ngoài nỗ lực vận động quốc tế, trong đó trên hết là Mỹ, police of the world, cho vấn đề độc lập Tây Tạng.
Vậy lợi ích của Mỹ trong vấn đề Tây Tạng là gì?
Câu trả lời chính là thế đối nghịch giữa Mỹ và Trung Quốc. Sự lớn mạnh của Trung Quốc cũng đồng nghĩa với nỗi lo ngại của người Mỹ lớn dần. Đừng nghe các quan chức ngoại giao khoác lác. Hãy nghe mấy ông tướng tá Mỹ liên tục ta thán về sự lớn mạnh của Trung Quốc trong thời gian gần đây cũng đủ thấy người Mỹ mất ăn mất ngủ như thế nào. Sau khi Liên Xô sụp đổ, mối lo ngại lớn nhất của Mỹ (bên cạnh khủng bố) là Trung Quốc chứ không phải nước Nga. Nếu Trung Quốc trỗi dậy, Mỹ sẽ có khối chuyện mà lo đối với các lợi ích của họ ở Thái Bình Dương, ở Trung Đông, châu Phi, Nam Á, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan... Tư cách police of the world của Mỹ cũng sẽ bị thách thức khi Trung Quốc đủ mạnh. Khi đó, Mỹ không thể muốn đánh Afghanistan, Iraq khi nào thì đánh, muốn ủng hộ Kosovo độc lập khi nào cũng được, muốn bán vũ khí cho ai thì bán, muốn xây dựng căn cứ quân sự, lá chắn tên lửa ở đâu thì xây... Hai anh Tàu và Nga mạnh hơn bây giờ mà hè nhau thì Mỹ càng mệt mỏi hơn nữa. Vì thế, mỗi cơn đau đầu sổ mũi của Trung Quốc đều khiến người Mỹ vui. Cùng nhau lớn mạnh trong một thế giới hòa bình, thịnh vượng chỉ là luận điệu bịp bợm mà thôi. Hai thằng vừa mạnh, vừa tham lại vừa thâm không bao giờ thực sự có thiện chí với nhau. Vì những lý do tế nhị, Mỹ không thể công khai ủng hộ các hành động chống lại Trung Quốc (như việc độc lập của Đài Loan hoặc Tây Tạng), nhưng ý muốn và các hành động chống lưng ngấm ngầm là điều có thật.
*
Sáng nay đọc báo, mới biết từ ngày 1.4.2008, vé tàu lửa sẽ tăng từ 4 đến 26%. Cùng lúc, mấy bác hỏa xa cũng bỏ luôn suất ăn trên tàu. Các bác ấy giải thích là tăng giá vé vì nhiên liệu tăng, lại phải bù lỗ cho mấy chuyến tàu chạy không theo chiều từ các địa phương về TP.HCM trong dịp hè. Các bác ấy còn nói rằng qua khảo sát thấy chỉ có 40% khách đi tàu có nhu cầu sử dụng suất ăn của tàu nên... bỏ luôn. Không biết khảo sát khi nào.
Nói chung dù có mấy đoàn tàu tư nhân chạy ké trên đường sắt nhà nước nhưng hiện có tới 99,99% số tàu chở khách là độc quyền của nhà nước. Thế nên chuyện tăng giảm, cắt bỏ thế nào là tùy vào quyết định của các bác ấy. Nghe nói "nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa" nó thía. Ừm, mà các bác ấy chịu giải thích thế là phúc cho dân lắm rồi, còn không các bác ấy làm thinh cũng chịu chứ sao. Hành khách thì chẳng có lựa chọn nào khác.
Dưng mà..., tăng giá vé, thu tiền nhiều, giàu sụ, thế mà các bác ấy không chịu mở rộng đường sắt, thêm tàu, để mỗi dịp Tết, hè, dân đen đỡ phải chầu chực suốt mấy ngày ở nhà ga mới kiếm được tấm vé về quê ăn tết. Chắc tiền lời dành để xây biệt thự ở cho mát (nhưng tớ cũng nghi đây là chính sách ngu dân - sẽ bàn trong một entry khác).
Hừm, ngày xưa nghe chị Thanh Hoa hát "qua đèo Hải Vân mây bay đỉnh núi" sao mà lãng mạn thía. Giờ này giá vé tăng, bụng lại đói vì nó cắt cơm thì làm sao mà ngắm núi ngắm mây được hở chị Hoa! Có mà thấy đom đóm vì hoa mắt chứ mây mưa gì nổi!
**
Chợt nhớ chuyện hồi trước Tết ta, khi không mua vé anh Việt Nem e lai được, tớ đành phải chuyển qua cưỡi chị Ba xì phắc e lai (tiếng Anh đấy, dịch ra tiếng Việt có nghĩa là Hàng không Thái Bình hay Hòa Bình gì đó) để về quê. Kết quả là phải ngồi trên sân bay Tân Sơn Nhất chờ tới 12 tiếng.
"Anh ơi, sao trễ mà không thông báo trước thế?"
"Do sự cố bất ngờ."
"Thế bao giờ cất cánh ạ?"
"Đang chờ máy bay về."
"Nhưng chờ trong bao lâu?"
"Anh cứ chờ ạ."
"Chờ đến bao giờ mới được chứ?"
"Dạ."
"Nếu anh không trả lời được thì hãy gọi sếp anh lên đây, tôi muốn gặp người có thẩm quyền trả lời."
"Dạ... a lô a lô, thưa sếp... dạ dạ."
"Sếp anh lên chưa?"
"Dạ, sắp."
"Bao giờ lên?"
"Sắp ạ."
....
Cãi nhau mỏi miệng mà chẳng được gì, thế là tớ kiếm chỗ nằm ngủ cho sướng mắt. Tớ không dễ lọt vào mê hồn trận của các cậu đâu nhá. Cứ thế kéo dài suốt 12 tiếng đồng hồ thì máy bay mới lù lù xuất hiện.
Khi lọt qua cổng soát vé, tớ cáu: "Các anh coi rẻ khách hàng quá!". Anh chàng Hàng không Thái Bình cười: "Đâu cũng vậy thôi anh ơi. Bên Việt Nem e lai cũng thế, có khi trễ lâu hơn ấy chứ". Tôi cười thầm trong bụng: "Thằng cha này nói sao mà đúng thế. Bởi chỉ có hai anh em nhà mày cát cứ nên muốn làm sao thì làm thôi. Tớ được bố thí cho chuyến bay là phúc lắm rồi. Nhưng mà, hừm, cứ chăm chắm bảo hộ cho mấy thằng con cưng hư đốn này (chẳng khác gì thằng Phương Minh múa kiếm và thằng Hậu song phi công an) hèn gì đàm phán Đút lờ vê tê ô mất tới hơn chục năm."
Sau này có kinh nghiệm rồi tớ mới biết cái anh Thái Bình Bão Táp này có hẳn một đội ngũ chuyên gia nghe chửi. Những người này được đào tạo (nghe đâu có cả uống thuốc kiểu như Vê a gờ ra nữa) để có thần kinh thép (hơn cả cầu thủ bóng đá Đức), suốt ngày cứ đứng nghe chửi và ậm ờ rồi đến cuối tháng lãnh lương đem đi mua thuốc an thần uống để típ tục chiến đấu. Thế thôi. Còn chuyện chậm trễ thì đương nhiên rồi. Anh Thái Bình này chỉ có vài chiếc máy bay cà khổ, nhưng tham quá nên cứ bán vé ào ào, hốt được bao nhiêu tiền thì hốt. Đây là kiểu hốt hụi trước khi các cam kết Đút lờ vê tê ô có hiệu lực.
Thôi thì bà con ráng è cổ cõng mấy anh con cưng này thêm tí nữa, củ cà rốt Đút lờ vê tê ô đang ở trước mặt. Ráng nhé!
Quân Trung Quốc tập luyện ở Hoàng Sa
"Một tàu cá mất tích tại quần đảo Hoàng Sa
Chiều 19.3, tin từ đồn biên phòng 288 Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ngãi cho biết tàu đánh cá mang số hiệu QNg 0477-TS hành nghề lưới cá chuồn ở khu vực biển thuộc quần đảo Hoàng Sa đã bị mất tích.
Tàu này ra khơi vào ngày 6.3 do ông Hồ Thăng Bình (42 tuổi, ở xã Bình Châu , huyện Bình Sơn) làm thuyền trưởng, trên tàu còn có bốn thuyền viên khác." Theo Tuổi Trẻ ngày 20.3.2008
Sáng nay tớ xem ti vi, thấy mặt cậu Hồ Cẩm Đào lấm lấm lét lét, trông rất khả nghi! Đề nghị các đồng chí công an triệu tập cậu ấy lên hỏi cung xem sao.
Hoàn cảnh bất ổn
Trong khoảng 10 ngày trở lại đây, cùng với làn sóng biểu tình - bạo động tại thủ phủ Lhasa của Tây Tạng, rất nhiều cuộc biểu tình của người Tây Tạng lưu vong, của những người đồng cảm đã diễn ra khắp nơi, từ Đài Loan tới Nepal, từ Ấn Độ tới Úc, từ Anh tới Thụy Sĩ... Vấn đề Tây Tạng vì thế, dù muốn hay không muốn, cũng đã trở thành câu chuyện thời sự nóng hổi nhất.
Có nhiều nguyên nhân khiến làn sóng chống đối chính phủ Trung Quốc của người Tây Tạng nổ ra trong dịp này.
Thứ nhất, trong lúc Quốc hội Trung Quốc đang họp với nhiều chính sách mới về an ninh, quốc phòng, kinh tế, dân sinh được đưa ra bàn thảo, người Tây Tạng muốn nhân dịp này gửi một thông điệp tới nhà cầm quyền Bắc Kinh, rằng họ muốn tách ra khỏi Trung Quốc, hoặc ít ra cũng có một quyền tự trị thực thụ. Thứ hai, đây là dịp kỷ niệm 49 năm cuộc khởi nghĩa thất bại của người Tây Tạng chống lại chính phủ Trung Quốc. Sau sự kiện này, lãnh tụ tinh thần của người Tây Tạng là Dalai Lama 14 (Đạt Lai Lạt Ma 14 - Tenzin Gyatso) đã phải ra nước ngoài và lập chính phủ lưu vong ở thành phố Dharamsala, Ấn Độ. Thứ ba, Olympic 2008 sắp diễn ra tại Bắc Kinh, cả thế giới đang dồn sự chú ý về quốc gia đông dân nhất hành tinh, vì thế, những người ủng hộ độc lập cho Tây Tạng muốn nhân đó "hâm nóng" vấn đề này trong dư luận quốc tế, để từ đó lôi kéo sự ủng hộ, đồng cảm của nhiều người. Việc Kosovo đơn phương tuyên bố độc lập khỏi Serbia vừa qua cũng có thể đã tác động ít nhiều tới tâm lý ly khai của người Tây Tạng.
Lịch sử đau thương
Tây Tạng, một vùng đất rộng lớn nằm ở độ cao trên 4.500 m, xưa kia là một quốc gia độc lập, với Phật giáo rất thịnh. Các vương quốc của người Tây Tạng ngày xưa bao gồm vùng đất ngày nay là Khu tự trị Tây Tạng thuộc Trung Quốc và một phần Ấn Độ, Nepal, Bhutan. Các cuộc tranh giành quyền lực giữa các nhóm đối nghịch trong lòng Tây Tạng đã khiến vương quốc này bị suy yếu.
Đến đầu thế kỷ 13, đế quốc Mông Cổ bắt đầu xâm chiếm vùng "nóc nhà thế giới" và sau đó Hoàng đế Mông Cổ đã chia Tây Tạng ra nhiều phần để ban thưởng cho bà con thân thích. Sau Thành Cát Tư Hãn, đến thời Hốt Tất Liệt lập ra nhà Nguyên, về mặt lý thuyết thì Tây Tạng nằm dưới ách đô hộ của nhà Nguyên. Tuy nhiên, do đặc điểm địa lý của mình (hiểm trở), vùng đất này vẫn là một quốc gia độc lập trên thực tế (de facto).
Tình hình trên kéo dài tới triều Thanh ở Trung Quốc. Lúc này, Tây Tạng được coi là một nước chư hầu của Đại Thanh và các vị Dalai Lama (nhà sư đứng đầu Tây Tạng) được nhà Thanh bảo hộ. Đến cuối thế kỷ 19, quân Anh từ Ấn Độ tràn lên kiếm chác ở Tây Tạng nhưng sau đó đã rút lui theo một hòa ước Anh - Tây Tạng, được ký trên cơ sở hòa ước Anh - Trung trước đó. Tiếp theo, nhà Thanh tới thiết lập quyền đô hộ trực tiếp tại Tây Tạng. Các cuộc khởi nghĩa của người Tây Tạng sau đó cùng với chiến tranh Trung - Nhật lần thứ nhất đã làm cho quân đội Trung Quốc xín vín.
Sau cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc, quân du kích địa phương người Tây Tạng mở một cuộc tập kích bất ngờ vào đồn lính Trung Quốc, khiến quan chức Trung Quốc ở Lhasa buộc phải kí kết "Hiệp định 3 điểm" chấp nhận đầu hàng và rút đi lực lượng đóng tại miền trung Tây Tạng. Đầu năm 1913, vị Dalai Lama quay trở lại Lhasa và ra một bản tuyên cáo lên án "ý định xâm chiếm Tây Tạng làm thuộc địa dưới quan hệ nhà bảo trợ - thầy tu", và tuyên bố: "Chúng ta là một nước nhỏ, độc lập, phụng sự tôn giáo."
Cũng vào năm 1913, Tây Tạng và Mông Cổ ký kết một hiệp định công nhận độc lập lẫn nhau.
Nhưng sau đó, thực dân Anh, Trung Quốc đã dùng sức mạnh để chia cắt Tây Tạng. Một phần vùng đất này được tách ra và nhập vào Ấn Độ thuộc Anh, trong khi phần còn lại bị nhập vào Trung Quốc. Đây chính là bi kịch của nước nhỏ trong kỷ nguyên thực dân, khi mà luật pháp quốc tế chưa có.
Một giai đoạn dài dưới thời Trung Hoa Dân Quốc, Tây Tạng tồn tại như một quốc gia độc lập dù vẫn bị đặt dưới ách đô hộ của Trung Quốc. Đến khi nội chiến Trung Quốc xảy ra - quân Cộng sản đánh nhau với quân Tưởng - Tây Tạng nhờ vào vị trí địa lý của mình mà được yên ổn trong một giai đoạn ngắn.
Tuy nhiên, sau khi Trung Quốc của phe Cộng sản đuổi được Tưởng Giới Thạch ra Đài Loan, Tây Tạng lại đứng trước nguy cơ mới. Năm 1950, khi vừa thắng Tưởng, quân đội của Trung Quốc Cộng sản đã tiến vào Lhasa, đè bẹp sự chống đối của đội quân yếu đuối của người Tây Tạng và đưa ra tuyên bố chủ quyền đối với vùng đất này. Họ đã đưa ra “Tuyên bố 17 điểm” và buộc người Tây Tạng ký vào.
Đến năm 1959, một cuộc khởi nghĩa của người Tây Tạng chống lại sự cai quản của chính quyền Bắc Kinh đã nổ ra nhưng bị dập tắt dễ dàng. Vị Dalai Lama 14 (Tenzin Gyatso) đã phải chạy sang Ấn Độ sống lưu vong. Một chính phủ Tây Tạng lưu vong sau đó được hình thành tại thành phố Dharamsala, Ấn Độ. Ban đầu chính phủ này theo đuổi mục tiêu độc lập cho Tây Tạng nhưng sau đó dường như họ đã hạ xuống một mức: đòi quy chế tự trị sâu sắc cho Tây Tạng (chứ không phải chỉ trên danh nghĩa tự trị như hiện nay). Hiện dù mang danh nghĩa là Khu tự trị nhưng Tây Tạng vẫn nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền Bắc Kinh.
Trong khi Dalai Lama cùng những người Tây Tạng lưu vong có nhiều nỗ lực trong việc đòi độc lập thì người Tây Tạng trong nước cũng đã có nhiều cuộc phản đối. Năm 1989, khi cuộc biểu tình rầm rộ của sinh viên, trí thức và đông đảo các thành phần ủng hộ dân chủ khác diễn ra ở Thiên An Môn (Bắc Kinh) thì người Tây Tạng ở Lhasa và nhiều nơi khác cũng tổ chức biểu tình chống lại sự cai quản của chính quyền Bắc Kinh. Nhưng rồi làn sóng chống đối cũng bị dập tắt dễ dàng.
Vào tháng 3.2008, nhiều cuộc biểu tình ôn hòa do các nhà sư tổ chức đã diễn ra ở thủ phủ Lhasa. Các cuộc biểu tình hưởng ứng do người Tây Tạng lưu vong và những người đồng cảm cũng được tổ chức khắp nơi: Ấn Độ, Nepal, Đài Loan, Hàn Quốc, Anh, Mỹ, Úc, Canada, Thụy Sĩ... Biểu tình ủng hộ người dân Tây Tạng còn diễn ra tại nhiều tỉnh khác ở Trung Quốc như Cam Túc, Thanh Hải, Tứ Xuyên... Các cuộc biểu tình này đã thành công ở góc độ nó khơi dậy sự chú ý của quốc tế đối với vấn đề Tây Tạng.
Sau giai đoạn biểu tình ôn hòa ở Lhasa, do chủ trương trấn áp mạnh tay của Trung Quốc, đám đông phản đối đã thể hiện sự tuyệt vọng của mình bằng các hành động quá khích, dẫn đến màn đốt xe, đốt nhà, đập phá lan rộng. Nhà cầm quyền Bắc Kinh đã phải tăng cường quân đội, cảnh sát cùng với xe quân sự, thiết giáp... tới để trấn áp người biểu tình. Nhà chức trách Trung Quốc cho biết trong đợt biểu tình bạo động này, có 13 dân thường đã bị giết, 61 cảnh sát bị thương, hàng trăm ngôi nhà, cửa hiệu, xe cộ bị đốt cháy. Thủ phạm là “những kẻ tội phạm ở Tây Tạng bị Dalai Lama xúi giục”. Trong khi đó, các tổ chức người Tây Tạng lưu vong cho biết ít nhất đã có 80 người biểu tình bị cảnh sát và quân đội bắn chết và hàng trăm người bị bắt. Đến ngày 18.3.2008 thì làn sóng phản đối đã bị dập tắt, nhưng không khí căng thẳng vẫn lan tỏa.
Cây gậy và củ cà rốt là chính sách mà Trung Quốc đã áp dụng đối với khu vực Tây Tạng kể từ năm 1950 đến nay. Một mặt, họ mạnh tay trấn áp những người chủ trương đòi độc lập cho Tây Tạng. Mặt khác, họ xây dựng một lực lượng thân chính phủ trong lòng người Tây Tạng. Ai ngoan ngoãn thì họ cho yên ổn, ai cứng đầu thì họ triệt tới cùng.
Nhà cầm quyền Bắc Kinh cũng đã có một số chính sách ưu đãi về kinh tế đối với khu vực này: tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, các chương trình phúc lợi... Tuy nhiên, theo giới trí thức Tây Tạng thì hầu hết số tiền rót vào khu vực này đều nhằm làm lợi cho người Hán, chứ không phải cho người Tây Tạng. Đây chính là nguyên nhân khiến tâm lý chống đối vẫn âm ỉ và khi có cơ hội thì bùng nổ thành những cuộc biểu tình, bạo động.
Nhà cầm quyền Trung Quốc cũng không ngừng đẩy mạnh quá trình đồng hóa về văn hóa và sắc tộc. Trên thực tế, với dân số khoảng 2,5 triệu người, chủng tộc Tây Tạng rất dễ bị hòa tan vào cơ thể phì nộn của gã Đại Hán.
Về chính trị, dù nói là trao quy chế tự trị cho Tây Tạng nhưng toàn bộ bộ máy hành chính của khu vực này vẫn nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Bắc Kinh. Các hoạt động truyền thống như việc chọn Dalai Lama (Đạt Lai Lạt Ma) và Panchen Lama (Ban Thiền Lạt Ma) cũng bị chính quyền Bắc Kinh can thiệp. Vào năm 1995, một thời gian sau khi Panchen Lama thứ 10 qua đời, Dalai Lama 14 đã tiến cử Gedhun Choekyi Nyima (sinh tháng 4.1989) làm Panchen Lama thứ 11. Tuy nhiên, nhà cầm quyền Trung Quốc đã loại bỏ Gedhun Choekyi Nyima và chọn một đứa trẻ khác (Qoigyijabu) làm Panchen Lama 11. Cũng sau sự kiện đó, Gedhun Choekyi Nyima biến mất một cách bí ẩn. Các nhóm Tây Tạng lưu vong cáo buộc nhà cầm quyền Trung Quốc đã giam cầm Gedhun Choekyi Nyima và nói rằng đây là “tù nhân trẻ nhất thế giới”. Trong khi đó, chính phủ Trung Quốc cho biết Gedhun Choekyi Nyima đang sống bình yên tại một nơi nào đó nhưng không tiết lộ vì lý do an ninh. Trong các cuộc biểu tình gần đây, nhiều người Tây Tạng lưu vong đã giơ cao khẩu hiệu: “Free Tibet! Free Panchen Lama!” (Trả tự do cho Tây Tạng! Trả tự do cho Ban Thiền Lạt Ma!) là vì thế.
Kịch bản của các vùng đất ly khai thường tương tự nhau. Đầu tiên là làn sóng bạo lực bùng lên. Tiếp đó, để giải quyết vấn đề, LHQ sẽ thông qua nghị quyết gửi lực lượng gìn giữ hòa bình tới, rồi có thể một bộ máy quản lý lâm thời của LHQ được thành lập, sau đó có thể là những bước tiến xa hơn, chẳng hạn trao lại quyền tự trị cho người dân và sau đó tiến hành các bước để thành lập một quốc gia độc lập.
Việc Kosovo ly khai khỏi Serbia gần đây là ví dụ tiêu biểu nhất.
Mới đây, khi làn sóng bạo lực xảy ra tại Lhasa, cũng có nhiều lời kêu gọi LHQ điều tra vụ việc. Tuy nhiên, khả năng LHQ can thiệp vào nội bộ Trung Quốc là điều rất xa vời.
Trung Quốc không phải là Serbia, nên Tây Tạng hiển nhiên không phải là Kosovo.
Trung Quốc là nước lớn, họ không bao giờ chịu nhả một vùng đất rộng lớn như Tây Tạng. Nga là một nước lớn, họ không bao giờ cho phép Chechnya ly khai. Mỹ là nước lớn, họ không bao giờ cho Puerto Rico độc lập, Anh cũng sẽ không chấp nhận Bermuda, Gibraltar ra riêng.
Một con hổ khi đã chộp được mồi, lẽ nào nó lại nhả ra.
Binh sĩ Trung Quốc trên đường phố Lhasa
Ông Hướng Ba Bình Thố - Chủ tịch khu tự trị Tây Tạng, tại cuộc họp báo ngày 17.3.2008 tại Bắc Kinh đã tuyên bố rằng sự kiện nhiều nơi tại thành phố Lhasa bị phá và đốt cháy vào ngày 14.3 vừa qua là do "bè lũ Dalai Lama tổ chức, âm mưu và lên kế hoạch tỉ mỉ”. Tuy nhiên, mọi mưu đồ phá hoại sự ổn định của Tây Tạng, gây nên sự phân liệt thế lực đều không được lòng dân, sẽ nhất định thất bại thảm hại.
Ông Hướng cũng cho biết mầm mống của sự kiện bạo động này đã nảy sinh từ ngày 10.3 bởi một số phần tử tụ tập gây chuyện phi pháp. Đám phần tử này đã không nghe lời kêu gọi khuyên giải của cảnh sát, luôn miệng hô to khẩu hiệu “Tây Tạng độc lập”, rồi luôn miệng chửi bới, đập phá, tấn công dân cảnh bằng gậy gộc, gạch đá. Tính tới nay đã có 56 chiếc xe bị phá hỏng; 13 dân lành vô tội bị chết cháy hoặc chết vì bị chém; 61 cảnh sát vũ trang bị thương, trong đó có 6 người bị thương nặng; hơn 300 điểm đã bị đốt, trong đó có 214 căn hộ dân và cửa tiệm. Trọng điểm nơi bạo động diễn ra ở các đường phố lớn, các trường tiểu học, trung học, bệnh viện, ngân hàng, sở điện lực, trạm điện thoại, các đơn vị thông tin truyền thông như Nhật báo Tây Tạng, chi nhánh Tân Hoa Xã, các quán bar, các cơ quan nhà nước..., gây nên những tổn thất nghiêm trọng tới tài sản và tính mạng của dân chúng địa phương, phá vỡ nghiêm trọng trật tự xã hội địa phương.
Ông Hướng còn cho biết trong vụ bạo động này, thủ đoạn của lũ bạo loạn vô cùng tàn nhẫn, khiến người ta phải ghê rợn. Điển hình là vụ chúng đổ dầu lên một người dân vô tội và thiêu sống, một cảnh sát vũ trang sau khi bị đánh ngất đã bị chúng dùng dao khoét một tảng thịt ở mông.
“Trước hàng loạt sự kiện bạo loạn ở Lhasa, nhân dân các dân tộc ở Tây Tạng đều vô cùng phẫn nộ và lớn tiếng chỉ trích. Khu tự trị Tây Tạng đã nhanh chóng tập hợp công an, cảnh sát vũ trang và nhiều cơ quan có chức năng khác, cùng phối hợp dập lửa, chữa trị cho người bị thương, tăng cường bảo vệ an toàn đối với trường học, bệnh viện, ngân hàng và các cơ quan nhà nước; đánh trả lại các hoạt động bạo động phạm pháp”, ông Hướng nói, “Chúng tôi lựa chọn các biện pháp này vì muốn duy trì ổn định xã hội, duy trì hệ thống pháp luật nhà nước, duy trì lợi ích cơ bản của mọi dân tộc ở Tây Tạng. Hiện tại, tình hình ở Lhasa đã khá bình ổn, trật tự xã hội đã hồi phục được ổn định”. Ông cũng cho biết thêm: “Điều khiến tôi phẫn nộ nhất là tập đoàn phản động này đã cấu kết với một số nhân sĩ phương Tây, nói rằng những hành vi bạo loạn trên là thị uy hòa bình”. Theo ông, đó là sự đổi trắng thay đen, không một quốc gia có nền dân chủ nào trên thế giới lại có thể chịu đựng nổi."
-------------
Trên đây là một bản tin của Tân Hoa Xã, cơ quan thông tấn chính thức của đảng Cộng sản Trung Quốc. Những thông tin này cho thấy quan điểm của chính quyền Bắc Kinh về việc xử lý vấn đề Tây Tạng. Trong cuộc họp báo ngày 18.3.2008, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo cũng một lần nữa khẳng định chính sách "một Trung Quốc" và rằng "bè lũ Dalai Lama sẽ thất bại trong âm mưu đòi ly khai Tây Tạng".
Các cuộc biểu tình và bạo loạn vừa qua ở Tây Tạng xuất phát từ ý muốn độc lập của người dân trên vùng nóc nhà thế giới. Ban đầu là những cuộc tuần hành ôn hòa của các nhà sư, nhưng sau khi chính quyền sử dụng biện pháp trấn áp mạnh (phong tỏa nhà chùa, bắt người biểu tình...) thì làn sóng chống đối đã biến thành bạo động. Khi tuyệt vọng, người ta dễ có những hành động phản kháng thiếu kiểm soát và vì thế, thiếu sự sáng suốt. Trong mọi trường hợp, bạo động là điều nên tránh, nhất là trong hoàn cảnh người Tây Tạng cần tới sự đồng cảm của quốc tế. Thế nên, việc một số người có hành động quá khích vừa qua theo tôi là một thất bại.
Chính vì người Tây Tạng có hành động quá khích nên nhà cầm quyền Bắc Kinh càng vin vào đó để thực thi chính sách trấn áp của mình. Bắc Kinh cũng lợi dụng điều đó để nâng cao hình ảnh của họ: cứu dân, cứu khách du lịch, dập lửa... Giới chức Bắc Kinh đã lợi dụng một số hành vi quá khích đó để "vẽ lại" hình ảnh của làn sóng chống đối trên cao nguyên Tây Tạng vừa qua: rằng đây là màn tụ tập đốt phá, giết người của một đám tội phạm quá khích bị lực lượng của Dalai Lama ở bên ngoài kích động. Cũng từ đó, Bắc Kinh dễ dàng tô hồng hình ảnh của họ cùng lúc lại bôi đen hình ảnh của những người đấu tranh cho độc lập Tây Tạng. Cũng từ đó, Bắc Kinh dễ dàng bôi xấu hình ảnh của Dalai Lama, vị phật sống của người Tây Tạng. Trên thực tế thì họ đã làm điều này, thông qua các hình ảnh và tin tức một chiều được truyền đi trên hệ thống truyền hình, phát thanh, báo chí nhà nước. Họ cũng đã làm điều này thông qua các phát biểu của các quan chức ở Tây Tạng và của ông Ôn Gia Bảo. Hôm 18.3, ông Ôn Gia Bảo nói rằng "Dalai Lama đã xúi giục nổi loạn để phá hoại Olympic 2008". Đây là một chiêu khá thâm, bởi với chiêu này, nhà cầm quyền Bắc Kinh đã biến Dalai Lama thành kẻ chống lại cả nhân loại, một dạng Osama bin Laden.
Chính vì điều đó, theo tôi, làn sóng chống đối vừa qua chỉ thành công ở chỗ nó khiến cả thế giới chú ý tới vấn đề Tây Tạng, biến vấn đề này thành một câu chuyện thời sự để từ đó kích hoạt các cuộc trao đổi, thảo luận, tranh cãi, biểu tình liên quan tới tương lai Tây Tạng. Hệ quả này thực sự đã có, khi cùng với những người ở Tây Tạng, hàng loạt cuộc biểu tình của người Tây Tạng lưu vong và những người có thiện cảm cũng đã được tổ chức nhiều nơi trên thế giới, từ Đài Loan tới Ấn Độ, từ Anh tới Nepal, từ Thụy Sĩ tới Úc... Nhiều nhân vật nổi tiếng thế giới như Thượng nghị sĩ John McCain của Mỹ, một số tên tuổi ở Hollywood cũng đã lên tiếng, hoặc ủng hộ người Tây Tạng, hoặc kêu gọi Trung Quốc tránh đàn áp người biểu tình, hoặc kêu gọi đối thoại về vấn đề Tây Tạng. Tuy nhiên, xét về cái cách mà các cuộc biểu tình - bạo động đã diễn ra và kết thúc thì theo tôi đó là một thất bại của chính người Tây Tạng, bởi, không ai ủng hộ hành động bạo lực quá khích.
Cách dễ nhất để nhà cầm quyền Bắc Kinh vô hiệu hóa Dalai Lama là đưa nhóm của ông và các nhóm ủng hộ Tây Tạng vào danh sách "tổ chức khủng bố". Vì thế, các hành động bạo lực trong vô vọng vừa qua là một cơ hội bằng vàng cho Bắc Kinh để thực hiện âm mưu của mình.
Lãnh tụ tinh thần của người Tây Tạng, ngài Dalai Lama 14 (Tenzin Gyatso), đã nhận ra điều này. Trong thông điệp đưa ra hôm 18.3, Dalai Lama nói rằng cần chấm dứt các cuộc bạo động quá khích, nếu không ông sẽ rời cương vị lãnh tụ tinh thần của người Tây Tạng và đồng thời là người đứng đầu chính phủ Tây Tạng lưu vong có trụ sở đóng tại thành phố Dharamsala, Ấn Độ. Dalai Lama nói ông không đứng đằng sau các cuộc nổi loạn ở Tây Tạng, ông chủ trương độc lập cho vùng đất này nhưng bằng một con đường khác, không phải là con đường bạo lực.
"Bất bạo động, bạo động tắc tử" là tôn chỉ của cụ Phan Châu Trinh ngày trước.
Tướng Lương Quang Liệt khi còn là Tổng tham mưu trưởng Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Quốc hội Trung Quốc vừa thông qua danh sách các bộ trưởng mới. Theo đó ông Dương Khiết Trì vẫn là Bộ trưởng Ngoại giao. Còn ghế Bộ trưởng Quốc phòng đã được "chuyển" từ đít ông Tào Cương Xuyên sang ông Lương Quang Liệt.
Tướng Lương là người am hiểu tình hình Đài Loan và Việt Nam, từng tham gia cuộc xâm lược của Trung Quốc vào Việt Nam hồi năm 1979. Vì thế, việc ông Lương thay thế ông Tào dường như dự báo những bước chuyển mới về chiến lược quân sự của Trung Quốc trong vài năm tới.
Ông Hồ Cẩm Đào và cánh tay phải Tập Cận Bình
Trung Quốc vừa có một cuộc "cơ cấu" lại bộ máy quyền lực. Có thể thấy là không có sự thay đổi nào đáng kể trong đội ngũ chóp bu. Ông Hồ Cẩm Đào vẫn thâu tóm toàn bộ quyền lực (Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quân ủy Trung ương), một Ali Khamenei của Đông Á.
Sự thay đổi đáng kể nhất là việc ông Tập Cận Bình, 55 tuổi, thay ông Tăng Khánh Hồng, 69 tuổi, ở ghế Phó chủ tịch nước. Một sự thay thế kiểu tre già măng mọc. Nhưng không hề đơn giản như thế.
Tập Cận Bình là một người Hán chào đời tại Bắc Kinh. Tập có thời gian làm công nhân, rồi bí thư chi bộ cơ sở sau khi gia nhập đảng Cộng sản Trung Quốc lúc mới 21 tuổi. Tập học hành đến nơi đến chốn: học ngành hóa tại Đại học Thanh Hoa danh tiếng, sau đó được đào tạo về chủ nghĩa Marx, học cao học tại chức rồi lấy bằng tiến sĩ luật. Từ năm 1979 trở về sau, Tập Cận Bình trải qua nhiều cương vị, từ bí thư huyện ủy, quận ủy cho tới các chức vụ ở cấp tỉnh. Năm 2002-2003, Tập giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Chiết Giang, kiêm quyền Tỉnh trưởng và sau đó là Chủ tịch HĐND tỉnh này.
Rồi một bước ngoặt lớn đã đến. Năm 2006, Hồ Cẩm Đào mạnh tay triệt phe Thượng Hải, với cú đấm nặng nhất nhằm vào Bí thư Thành ủy Trần Lương Vũ. Sau khi Trần bị đánh gục vì liên quan tới vụ biển thủ công quỹ, Hàn Chính đảm nhận chức quyền Bí thư Thành ủy Thượng Hải, một bước đệm lót đường cho việc Tập Cận Bình làm Bí thư thành ủy của thành phố thịnh vượng nhất nước vào năm 2007. Từ đó, Tập là Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị trung ương đảng, ủy viên Ban Thư ký trung ương đảng.
Và giờ đây, Quốc hội Trung Quốc đã cơ cấu để Tập Cận Bình làm Phó chủ tịch nước, sát cánh bên cạnh lãnh đạo tối cao Hồ Cẩm Đào. Từ chiếc ghế hiện tại, Tập dường như chắc chắn sẽ kế nhiệm Hồ Cẩm Đào ở vị trí quyền lực nhất nước.
Màn thăng tiến nhanh chóng của Tập Cận Bình một lần nữa phơi bày chiến dịch củng cố quyền lực ráo riết của Hồ Cẩm Đào: một mặt triệt hạ các phe nhóm khó chịu (như nhóm Thượng Hải), một mặt đưa người thân cận vào bộ máy lãnh đạo.
Tập Cận Bình cũng là một ví dụ điển hình cho chính sách "ươm mầm", "quy hoạch" lãnh đạo từ sớm của Trung Quốc, mà các ví dụ trước đây là Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo.
Ngoài Tập Cận Bình thì các "đồng chí" còn lại vẫn như cũ, nhóm lãnh đạo Chính phủ và Quân ủy Trung Ương nói chung vẫn giữ cái sườn trước đây.
Vào ngày 17.3, Quốc hội Trung Quốc sẽ hợp thức hóa một số vị trí nữa, chủ yếu là các bộ trưởng. Theo dự đoán, Thượng tướng (sắp lên đại tướng) Lương Quang Liệt sẽ chính thức thay thế Đại tướng Tào Cương Xuyên ở vị trí Bộ trưởng Quốc phòng. Điều này tôi đã đề cập tới trong một entry trước (xem ở đây).
Tướng Tào thuộc phe Hồ Cẩm Đào và tướng Lương cũng thế, nên sự thay đổi này vẫn bảo toàn sức mạnh cho lực lượng của ông Hồ. Mặt khác, tướng Lương Quang Liệt là một người am tường tình hình Đài Loan, rất phù hợp với giai đoạn sắp tới khi mà Trung Quốc cần có những chính sách mới đối với hòn đảo này, cũng như cả vấn đề Tây Tạng nữa.
Một điểm đáng lưu ý khác, Lương Quang Liệt từng tham gia cuộc chiến xâm lược Việt Nam vào năm 1979. Vậy nên cũng có thể nói rằng ông ta là một người am tường tình hình Việt Nam. Việc ông này, từng làm Tổng tham mưu trưởng quân đội, lên nắm Bộ Quốc phòng vì thế là một bước đi mà Việt Nam không thể không quan tâm.
Ngày 15.3, người đứng đầu chính quyền khu vực Tây Tạng Champa Phunstok tuyên bố rằng chính phủ sẽ "xử lý mạnh tay" đối với những người biểu tình tại thủ phủ Lhasa, theo AP. Phát biểu của ông Champa Phunstok được đưa ra chỉ một ngày sau khi các cuộc biểu tình chống chính phủ ở thủ phủ Tây Tạng biến thành bạo lực. Trả lời phóng viên AP bên lề phiên họp Quốc hội thường niên của Trung Quốc, ông Phunstok nói: "Chúng tôi không nổ súng vào người biểu tình, song chúng tôi sẽ xử lý mạnh tay đối với những kẻ tội phạm đang tiến hành các hoạt động nhằm chia tách quốc gia này".
Cùng ngày, báo chí nhà nước Trung Quốc xác nhận cảnh sát đã bắn chỉ thiên và sử dụng hơi cay để giải tán các đám đông trong vụ bạo động tại thủ phủ Lhasa của Tây Tạng một ngày trước đó.
Báo chí nhà nước Trung Quốc cho hay các cuộc biểu tình và bạo động ngày 14.3 đã khiến ít nhất 10 người thiệt mạng. Trong khi đó, một nguồn tin khác cho biết khoảng 30 người đã bị giết, một số nguồn tin không chính thức cho biết số người chết có thể lên tới 100. Nhiều xe ô tô, cửa hiệu bị đốt phá trong đợt biểu tình này.
Làn sóng biểu tình cũng lan rộng tới các tỉnh Cam Túc và Thanh Hải.
Sau tuyên bố “xử mạnh tay” của ông Champa Phunstok, Hãng tin AFP dẫn lời một số nhân chứng thông báo qua điện thoại cho biết ngày 15.3, xe tăng, xe bọc thép chở lính và các loại xe quân sự khác của Trung Quốc đã xuất hiện trên các đường phố của Lhasa, giữa lúc an ninh được thắt chặt sau các vụ bạo động ở thủ phủ Tây Tạng này. Một công dân Trung Quốc giấu tên nói: "Có nhiều cảnh sát vũ trang, cảnh sát đặc nhiệm và binh sỹ Quân đội Giải phóng Nhân dân xuất hiện ở mọi nơi trên các đường phố của Lhasa. Tôi nhìn thấy xe tăng và xe thiết giáp chở quân đi tuần trên các đường phố. Họ phong tỏa mọi ngả đường để kiểm tra xe cộ".
Một lễ tân khách sạn ở khu vực khác thuộc Lhasa cho biết cô và nhiều người khách cũng đã nhìn thấy xe tăng và xe cơ giới quân sự.
Vào năm 1989, đông đảo sinh viên, trí thức và những người ủng hộ dân chủ đã biểu tình kéo dài gần hai tháng tại quảng trường Thiên An Môn ở thủ đô Bắc Kinh. Chính phủ Trung Quốc đã sử dụng xe tăng, súng ống và lưỡi lê để đàn áp cuộc biểu tình này. Những chiếc xe tăng đã không ngần ngại bắn thẳng vào đám đông biểu tình, khiến khoảng 1.000 dân thường thiệt mạng (các báo cáo độc lập cho biết 6.000 người chết) và từ 7.000 đến 10.000 người bị thương.
Những diễn biến tại Tây Tạng trong thời gian gần đây khiến người ta không khỏi nhớ lại cuộc thảm sát tại Thiên An Môn gần hai mươi năm trước. Rất có thể, một khi lửa chống đối bùng phát mãnh liệt hơn, một khi các biện pháp trấn áp hiện nay không đạt được kết quả như ý, nhà cầm quyền Bắc Kinh sẽ thực thi chính sách đàn áp thẳng tay như họ từng làm trong quá khứ.
Phóng sự ảnh (do đặc phái viên của Mr. Do thực hiện từ Lhasa và nhiều nơi khác):
Lửa giận bùng cháy tại Lhasa, thủ phủ Tây Tạng
Một người biểu tình gục ngã trên đường phố Lhasa
Xe cảnh sát đi trấn áp người biểu tình tại Lhasa
Người biểu tình đốt cờ Trung Quốc tại Lhasa
Hàng rào cảnh sát tại Lhasa
Xe quân sự tiến vào trung tâm Lhasa để trấn áp người biểu tình
Xe bọc thép tiến vào trung tâm Lhasa để trấn áp người biểu tình
Cận cảnh: Một chiếc xe quân sự bị bể kính
Một chiếc xe bị đốt cháy tại Lhasa
Cảnh sát Trung Quốc ken dày trên đường phố Lhasa
Các nhà sư tại Cam Túc biểu tình ủng hộ độc lập cho Tây Tạng
Cầu nguyện cho độc lập Tây Tạng tại Kathmandu, thủ đô Nepal
Biều tình đòi độc lập cho Tây Tạng trước Đại sứ quán Trung Quốc ở London, Anh
Diễn viên Richard Gere của Hollywood đã lên tiếng kêu gọi tẩy chay Olympic Bắc Kinh để phản đối hành động đàn áp tại Tây Tạng của nhà cầm quyền Trung Quốc. Trước đây, đạo diễn gạo cội Steven Spielberg cũng kêu gọi tẩy chay Olympic Bắc Kinh để phản đối việc Trung Quốc "đổ dầu vào lửa", gây nên nạn diệt chủng ở Dafur, Sudan.
