
(Đảo Ba Bình có cây cối khá um tùm, với các công trình quân sự được xây dựng kiên cố)
Sự kiện Tổng thống Đài Loan Trần Thủy Biển chuẩn bị đi thăm đảo Ba Bình (do Đài Loan chiếm đóng, thuộc quần đảo Trường Sa) và máy bay C-130 của Đài Loan đáp thử xuống hòn đảo này đã làm dấy lên một cuộc tranh luận ở trên mạng. Trên các diễn đàn và blog, dân Việt đã bàn cãi rất nhiều vấn đề liên quan tới việc Đài Loan chiếm đóng đảo Ba Bình.
Trong bài viết này, tôi sẽ tập trung bàn về những vấn đề sau:
1. Đảo Ba Bình bị Đài Loan chiếm như thế nào và vào lúc nào?
2. Tại sao Đài Loan ở cách xa Trường Sa tới 1.600 km mà vẫn đòi chủ quyền đối với quần đảo này?
3. Giới thiệu về đảo Ba Bình.
1. Về quá trình Đài Loan chiếm đóng đảo Ba Bình:
Trên Báo Tuổi trẻ số ra ngày 31.1.2008, Tiến sĩ Nguyễn Nhã - một nhà khoa học suốt đời nghiên cứu về Hoàng Sa và Trường Sa - cho biết:
“Năm 1946, vào lúc Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo đang bận đối phó với cuộc chiến tranh toàn diện sắp xảy ra thì hạm đội của Trung Hoa Dân Quốc (tức Trung Quốc của Tưởng Giới Thạch) tới đảo Hoàng Sa và đổ bộ lên đây ngày 29-11.
Khi phát xít Nhật đầu hàng đồng minh, kết thúc Thế chiến 2, quân Tưởng Giới Thạch được giao phó giải giáp quân Nhật từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc theo hiệp định Postdam đã lại chiếm giữ đảo Phú Lâm (Ile Boisée - thuộc quần đảo Hoàng Sa) vào cuối năm 1946 và đảo Ba Bình (Itu Aba - thuộc quần đảo Trường Sa) vào đầu năm 1947.
Chính phủ Pháp chính thức phản đối sự chiếm đóng bất hợp pháp trên của Trung Hoa Dân Quốc và ngày 17.10.1947, thông báo hạm Tonkinois của Pháp được phái đến Hoàng Sa để yêu cầu quân Trung Hoa Dân Quốc rút nhưng họ không rút. Pháp gửi một phân đội lính trong đó có cả quân lính "quốc gia Việt Nam" đến đóng một đồn ở đảo Pattle (Hoàng Sa).
Ngày 14-10-1950, Chính phủ Pháp chính thức chuyển giao cho chính phủ Bảo Đại quyền quản lý các quần đảo Hoàng Sa.
Đến năm 1950, khi quân Trung Hoa Dân Quốc đã rút khỏi Hoàng Sa và Trường Sa và hòa ước San Francisco buộc Nhật từ bỏ sự chiếm đóng hai quần đảo này, thì Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Trần Văn Hữu của chính phủ Bảo Đại đã tuyên bố rằng hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là lãnh thổ Việt Nam. Sau năm 1950, hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa không còn quân nước ngoài chiếm đóng ngoài lực lượng trú phòng Việt Nam của chính quyền Bảo Đại.
Hiệp định Genève ký kết năm 1954 chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương, công nhận độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thống nhất của nước Việt Nam. Điều 1 qui định đường ranh tạm thời về quân sự được ấn định bởi sông Bến Hải (ở vĩ tuyến 17). Đường ranh tạm thời này cũng được kéo dài ra trong hai phần bằng một đường thẳng từ bờ biển ra ngoài khơi theo điều 4 của hiệp định. Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ở biển Đông ở dưới vĩ tuyến 17 sẽ đặt dưới sự quản lý hành chính của phía chính quyền quản lý miền Nam.
Như thế, quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa được đặt dưới sự quản lý hành chính của chính quyền Việt Nam cộng hòa, lúc ấy hai quần đảo này chưa có sự chiếm đóng của bất cứ quân đội nước nào ngoài quân đội Pháp.
Ngày 1.6.1956, Ngoại trưởng chính quyền Việt Nam cộng hòa Vũ Văn Mẫu ra tuyên bố tái khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Ngày 22.8.1956, lực lượng hải quân của chính quyền Việt Nam cộng hòa đã đổ bộ lên các hòn đảo chính của nhóm Trường Sa, dựng một cột đá và trương cờ. Tháng 10.1956, hải quân Đài Loan đến chiếm đảo Ba Bình (Itu Aba) và họ đã xây dựng căn cứ quân sự trên đảo."
Như vậy, thời điểm mà Đài Loan chính thức chiếm đảo Ba Bình (họ gọi là đảo Thái Bình) là vào năm 1956, sau khi đã chiếm đảo này một lần vào năm 1947. Từ đó đến nay, Đài Loan không ngừng củng cố sức mạnh quân sự đối với hòn đảo lớn nhất trong quần đảo Trường Sa này.
Thông tin mà tiến sĩ Nguyễn Nhã cung cấp cũng trùng với một tài liệu tương tự của nhà biên khảo Trương Nhân Tuấn (Pháp) mà tôi đã trình bày trước đây (xem chỗ này, phần comment).
2. Đảo Đài Loan hiện nay ở cách quần đảo Trường Sa khoảng 900 hải lý, tương đương khoảng 1.600 km. Vậy cớ gì họ lại đòi chủ quyền ở quần đảo này?
Trước hết, xin được tái khẳng định rằng việc Đài Loan chiếm đảo Ba Bình và đòi chủ quyền đối với Hoàng Sa và Trường Sa là hành động ngang ngược, bất chấp công pháp quốc tế, tương tự như hành động của Trung Quốc (Cộng sản) vậy thôi.
Còn chuyện Đài Loan chiếm và đòi chủ quyền tại Hoàng Sa và Trường Sa thì xuất phát từ vấn đề lịch sử. Chính phủ Đài Loan hiện tại là "hậu duệ" của Trung Hoa Dân Quốc trước đây (được thành lập vào năm 1912). Trung Hoa Dân Quốc (Republic of China) trước đây bao gồm cả Đại lục và Đài Loan. Sau khi xảy ra nội chiến Quốc Dân Đảng - Cộng Sản, phe Tưởng Giới Thạch (Quốc Dân Đảng) thất trận, phải chạy ra Đài Loan và lập chính phủ ở đó vào năm 1949.
Đài Loan, nếu xét là một quốc gia với lãnh thổ như hiện tại (tức chỉ gồm một hòn đảo lớn và vài đảo nhỏ ở cách xa Trường Sa 1.600 km), thì không có cớ gì để đòi chủ quyền tại Trường Sa. Nhưng vì trong lịch sử họ từng là nước Trung Hoa Dân Quốc (tức bao gồm cả Trung Quốc rộng lớn) nên việc họ đòi chủ quyền tại Hoàng Sa, Trường Sa là đại diện cho nước Trung Quốc rộng lớn này. Điều đó giải thích vì sao lập trường, quan điểm về chủ quyền tại Hoàng Sa và Trường Sa của Trung Quốc (CHND Trung Hoa - People's Republic of China) và Đài Loan (Republic of China) hiện nay nhìn chung là giống nhau.
3. Giới thiệu về đảo Ba Bình:
Đảo Ba Bình thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Đảo này có tên quốc tế là Itu Aba, mà theo học giả Vương Hồng Sển là tên mà một quan chức người Pháp đặt cho đảo theo tên của hai người hầu ở trong nhà: Chị Tư và Anh Ba. Người Pháp gọi Chị Tư và Anh Ba không được chuẩn nên nó thành ra là Itu Aba.
Đảo Ba Bình được Đài Loan và Trung Quốc gọi là Taiping dao (đảo Thái Bình), là đảo lớn nhất trong quần đảo Trường Sa, diện tích khoảng 50 ha (0,5 km2). Theo các tài liệu phổ biến hiện nay thì Ba Bình là đảo duy nhất có nước ngọt ở Trường Sa. Tuy nhiên, trên Báo Thanh Niên ngày 16.4.2007, tác giả Lưu Quang Phổ có viết: "Xưa, chỉ có cát sỏi và nước mặn, nay những tầng cây xanh ngắt đã khiến cho Trường Sa Lớn có nước ngầm và quan trọng hơn, nước đã rất nhiều và rất ngọt." (dẫn chứng đây). Thông tin này ngụ ý rằng Việt Nam đã cải tạo được môi trường tốt trên đảo Trường Sa Lớn (đảo lớn thứ tư trong quần đảo Trường Sa).
Một điểm nữa cần nói thêm:
Khi đọc bài viết của tiến sĩ Nguyễn Nhã trên Báo Tuổi Trẻ sáng nay, tôi phát hiện ra rằng hình ảnh minh họa trên báo không phải là đảo Ba Bình mà là Đá Hoa Lau (Swallow reef) hiện do Malaysia chiếm đóng. Thiết nghĩ, báo chí khi đưa tin về Hoàng Sa và Trường Sa cần cẩn thận hơn nữa để cung cấp thông tin chính xác nhất tới độc giả về hai quần đảo của Việt Nam nhưng lại được rất ít người Việt Nam biết tường tận này.
Mời quý vị xem hình ảnh để đối chiếu:

1. Hòn đảo mà Báo Tuổi Trẻ chú thích là Đảo Ba Bình (thực ra là Đá Hoa Lau)

2. Đảo Ba Bình (Itu Aba - Thái Bình) trên thực tế, hình bàn chân rất rõ ràng.

3. Đá Hoa Lau trước khi được Malaysia cải tạo, xây dựng hạ tầng.
(Sau khi tôi phản ánh, Báo Tuổi Trẻ đã thay hình trên website nhưng trên báo giấy thì... sự đã rồi)