Tản mạn về tòa

Ở ta, phàm là cán bộ nhà nước, đảng viên, khi "có việc" phải hầu tòa đều automatic chuyển hóa qua trạng thái "nguyên" hết. Thế nên không có chuyện "thứ trưởng Bộ Công an ra tòa" mà là "nguyên thứ trưởng Bộ Công an ra tòa", đại khái thế. Tóm lại, cán bộ nhà nước, đảng viên tuyệt đối không có ai phải ra tòa (án nhân dân). Tức là, không có cán bộ, đảng viên nào là không trong sạch.

Lâu rồi nhà tớ không lóc liếc gì được, cũng là do tinh thần luôn thắc thỏm cùng tình hình tài chính thế giới. Sợ rằng khủng hoảng tài chính ở Mỹ có thể ảnh hưởng tới niêu cơm của mình, mấy lô biệt thự bên Phú Mỹ Hưng không đẩy đi được. Nhưng mà hôm nay có vụ nóng sốt - hai "nguyên đồng chí" bị đưa ra tòa xét xử - tớ cũng lên hóng hớt chút xem sao.

Lướt một vòng, thấy mấy đồng chí lóc gơ phân tích cái sự mâu thuẫn trong công văn chỉ đạo của các bác tuyên giáo, tớ nghĩ: rỗi hơi! Ở xứ này cái sự mâu thuẫn kiểu nớ thiếu chi, phân tích khi mô mới hết.

Vô oét xai của Việt Nam Net, VNExpress... thấy có đưa tin về phiên tòa. Đầu tiên là thấy ông tướng Quắc, tóc bạc phơ, hao hao nghệ sĩ ưu tú Đức Trung ngoài Hà Nội, nhìn kỹ cũng có nét giống nhạc sĩ Phạm Duy. Ông tướng một thời hét ra lửa đấy. Phía sau có hai anh Hải và Chiến. Anh Hải thì coi bộ cũng giống lúc mới vào, mập mạp, tóc đen. Anh Chiến hơi gầy, tóc bạc hơn một chút. Trộm nghĩ, nếu bị giam thêm vài ngày nữa chắc anh Chiến tóc cũng bạc như Dôn Mác Kên. Hồi xưa giặc lái Mác Kên sau mấy năm nghỉ mát ở Hilton Hà Nội ra đã phơ phơ đầu bạc.

Trước tòa, thấy "Hải của chúng tôi" khá ngoan, nhận tội nhẹ nhàng, chắc sẽ dễ dàng được "khoan hồng". Anh Chiến thì phản biện tới bến. Lý lẽ khá cứng. Tôi thích cách anh lập luận trước tòa. Sự phản kháng của anh cho thấy nhà báo, những người như anh, không phải là con cừu. Tất nhiên, phản ứng của anh là một nỗ lực vô vọng, trong cái không gian này. Anh Chiến làm tôi nhớ tới hình ảnh luật sư Atticus và anh chàng mọi đen Tom Robinson. Tất nhiên là hai phiên tòa có tính chất rất khác nhau, nhưng bị cáo và luật sư của anh ta dường như đều ở chung một tình cảnh: mọi lập luận dù chặt chẽ nhất đều không thể thắng những gì đã định sẵn. Ở phiên tòa Tom Robinson đó là định kiến da trắng - da đen; còn ở đây là nguyên tắc áp đặt của người viết kịch bản.

Trong sách, bố Atticus từng tin sẽ tìm thấy công bằng nơi tòa án, nhưng rồi thực tế đã xé nát niềm tin của ông. Giờ đây, giữa phiên tòa, anh Chiến cũng muốn dùng lý lẽ để đòi công bằng.

Đúng là anh vẫn còn giữ được tâm hồn lãng mạn của một nhà thơ. Tôi thích cái chất lãng mạn nơi anh.