Now, Bang!

Ngày mai - 10.10.2008 - Ủy ban Nobel Na Uy sẽ công bố giải thưởng Nobel Hòa bình 2008.

Tên gọi "Hòa bình" nhưng bản thân giải thưởng này chẳng hòa bình chút nào, cứ lấy những Aung San Suu Kyi, Yitzhak Rabin, Yasser Arafat, Tenzin Gyatso... là thấy. Bão táp chứ hòa bình đâu.

Trong lịch sử, có lúc Ủy ban Nobel Na Uy đã có quyết định khá chuối, chẳng hạn như vào năm 2005, giải thưởng này đã được trao cho ông Mohamed ElBaradei và cái Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế do ông này đứng đầu. Phải nói là cơ quan này chẳng làm được điều gì khá khẩm trong việc thúc đẩy các nước tuân thủ NPT. IAEA đôi lúc giống như một công cụ để các quốc gia hạt nhân bảo vệ quyền lợi của họ, bảo vệ cái "chuẩn đôi" vô lý với hầu hết các nước, trong khi có lợi cho một số ít nước. (Tôi nhớ đâu hồi mới sang làm Đại sứ ở Hà Nội, ông Michael Michalak đã gợi ý Việt Nam nên mua nhà máy điện hạt nhân của Mỹ).

Năm nay, cũng như một vài năm trở lại đây, người Việt lại râm ran chuyện hòa thượng Thích Quảng Độ có thể đoạt giải. Ngài Thích Quảng Độ từng được trao giải thưởng Thorolf Rafto và được tạp chí non trẻ A Different View đưa vào danh sách 15 Nhà vô địch của Thế giới Dân chủ, cùng với những vị như Nelson Mandela, Aung San Suu Kyi...

Giải Nobel, theo di chúc của nhà khoa học Alfred Nobel, là dành cho ""cho người có đóng góp to lớn trong việc đẩy mạnh tình đoàn kết giữa các quốc gia, trong việc giải tán hoặc hạn chế các lực lượng vũ trang thường trực và trong việc tổ chức hoặc xúc tiến các hội nghị hòa bình". Hình như di chúc không đề cập đến khái niệm "human rights" - nhân quyền. Tuy nhiên, trong lịch sử giải Nobel Hòa bình, “human rights” hiện diện khá đậm nét trong phần đánh giá về những người đoạt giải, bởi tựu trung, không thể có hòa bình khi không có nhân quyền, đấu tranh cho nhân quyền cũng là đấu tranh cho hòa bình.

Thời gian gần đây, sau khi đã "tôn vinh" một số vấn đề nóng bỏng như hạt nhân, xóa đói giảm nghèo, hòa bình - hòa hợp, trái đất ấm lên..., có vẻ như năm nay giải sẽ được trao cho một số nhân vật đấu tranh nhân quyền, dân chủ, vì vấn đề nhân quyền, dân chủ, tự do tôn giáo đã trở thành vấn đề nóng bỏng trong năm 2008, sau những gì diễn ra ở Myanmar vào cuối năm ngoái, ở Tây Tạng cách đây chưa lâu, cùng với các sự kiện xung quanh Olympic 2008...

Bên cạnh đó, với việc Ủy ban Nobel Hòa bình toàn là cựu chính trị gia thuộc thế hệ 5X trở về trước, khả năng trao giải cho những người "chống Cộng" càng trở nên dễ xảy ra.

Thế nên, việc xuất hiện những lời dự đoán về khả năng giải sẽ được trao cho một "nhà hoạt động nhân quyền", "đấu tranh dân chủ", "bất đồng chính kiến" hay là "phần tử phản động", "kẻ kích động xúi giục", "phá hoại" là điều dễ hiểu. Ông Hồ Giai bên Trung Quốc, ông Thích Quảng Độ ở Việt Nam nằm trong số đó.

Đến đây thì câu chuyện bắt đầu trở nên khôi hài. Nếu ông Hồ Giai, một người tù đã bị kết án tại Trung Quốc, hoặc ngài Thích Quảng Độ, một "phần tử phản động" ở Việt Nam, mà đoạt giải thì chính phủ và báo đài nhà nước ở hai quốc gia này sẽ phản ứng thế nào?

Năm 2006, khi Thorolf Rafto trao giải cho ngài Thích Quảng Độ vì đã "dũng cảm và kiên trì chống đối ôn hòa chế độ Cộng sản Việt Nam", Chính phủ Việt Nam đã tuyên bố việc trao giải là "hoàn toàn không thích hợp" vì ông này là người "vi phạm luật pháp, xúi giục chia rẽ tôn giáo, phá hoại tình đoàn kết quốc gia, và từng bị pháp luật Việt Nam kết án". Giờ đây, nếu ông Thích Quảng Độ được trao giải Nobel Hòa bình 2008, có lẽ bác Lê Dũng cũng sẽ lặp lại điệp khúc trên, kiểu như "lợi dụng uy tín giải Nobel", "làm giảm giá trị giải thưởng cao quý này...". Tuy nhiên, việc chửi một ông Rafto nào đó thì dễ, chửi ngài Nobel danh tiếng khó khăn bội phần, khó hơn bội phần quyết định khước từ của ông Lê Đức Thọ thuở trước.

(Không biết nếu anh Hồ Giai nào đó đoạt giải và Trung Quốc phản đối thì ta có lên tiếng phụ họa cho người anh lớn không nhỉ?)