Không chỉ là chuyện Trường Sa - Hoàng Sa

Từ ngày 1.1.2008, Báo Thanh Niên khởi đăng loạt bài Trường Sa - Hoàng Sa, mảnh đất thiêng của tổ quốc. Cùng thời điểm, Báo Tuổi Trẻ đăng tư liệu nhiều kỳ Hải đội Hoàng Sa. Cả hai báo đều dẫn những tư liệu lịch sử cho thấy Việt Nam đã có chủ quyền với Hoàng Sa và Trường Sa từ xa xưa. Nhà Nguyễn đã cử nhiều đội quân đến bảo vệ vùng biển đảo này. Bên cạnh hai bài viết dài hơi này, báo chí Việt Nam cũng rải rác đăng thư từ, tâm sự của lính đảo Trường Sa, tình cảm của người dân gửi tới lính đảo...

Khi không thể nói chuyện một cách trực tiếp về vấn đề hiện tại, các báo đã tìm cách nói vòng vo, nhắc chuyện xưa cũ, với dụng ý khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa và Trường Sa, cũng là để mỗi người Việt Nam thêm một lần khắc ghi điều đó.

Cũng trên tinh thần đó, Thanh Niên Tuần San sáng nay (2.1) có bài viết rất xúc động, tựa Anh hùng Trường Sa. Bài viết về người lính Nguyễn Văn Lanh, quê Quảng Bình, đã chiến đấu kiên cường trong chiến dịch CQ 88 để bảo vệ Trường Sa. Trong cuộc chiến sinh tử đó, người anh hùng Trần Văn Phương hi sinh, nhưng anh Lanh thoát chết dù đã bị kẻ thù đâm và bắn nát thân thể. Sức sống của người chiến sĩ Việt Nam mới mãnh liệt làm sao.

Nhưng suốt câu chuyện dài và cảm động đó, người đọc chỉ biết anh hùng Nguyễn Văn Lanh đã chiến đấu với "kẻ địch", với "quân thù"... mà không gặp một định danh rõ ràng: quân thù tàn bạo và đầy dã tâm ấy là ai? Tôi tin rằng trong cuộc chiến đó, anh Lanh và các chiến sĩ dũng cảm Việt Nam đã không ngừng hô vang "Sát Thát", như tiếng thét của sáu trăm gã hào kiệt dưới trướng Trần Quốc Toản mấy trăm năm về trước, khi đất nước đang nằm dưới vó ngựa của giặc Mông Nguyên.

Nhưng giờ thì báo chí không được phép nói tới sự thật hiển nhiên này: kẻ thù là Trung Quốc, bởi đó cũng là nước Trung Hoa anh em, núi liền núi, sông liền sông.

Dù thế, vẫn có thể ghi nhận những nỗ lực của báo chí trong việc tiếp tục hâm nóng vấn đề Hoàng Sa - Trường Sa. Sẽ thật tuyệt vời nếu sau câu chuyện về các hải đội biển Đông năm xưa của vua chúa nhà Nguyễn, các báo nhắc lại những sự kiện gần hơn, để độc giả biết rõ Hoàng Sa đã rơi vào tay giặc trong hoàn cảnh nào. Chuyện Trung Hoa Dân Quốc chiếm Hoàng Sa ra sao, chiến hạm Le Tonkinois của Pháp ở Đông Dương đòi lại Hoàng Sa như thế nào, rồi sự kiện Trung Quốc (của đảng Cộng sản) lén lút đổ quân chiếm đảo Phú Lâm ở Hoàng Sa vào năm 1956...

Và đặc biệt, báo chí cần viết về trận hải chiến Hoàng Sa năm 1974 giữa quân đội Việt Nam Cộng Hòa và giặc Trung Quốc. Viết và có hành động cụ thể để tôn vinh những người đã ngã xuống trong cuộc chiến bảo vệ vùng biển đảo thiêng liêng mà cha ông ta đã gìn giữ bao đời là điều cần thiết, là nghĩa vụ của chúng ta. Hạm trưởng Ngụy Văn Thà cùng hơn 50 chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa hi sinh trong trận hải chiến Hoàng Sa năm 1974 phải được tôn vinh như những người lính Việt Nam (thống nhất) ngã xuống trong chiến dịch CQ 88 tại Trường Sa sau đó 14 năm. Những cựu binh sĩ Việt Nam tham gia trận hải chiến Hoàng Sa còn sống phải được ca ngợi tương tự những người vượt qua cuộc chiến CQ 88 và đã được phong anh hùng, mà trường hợp của Nguyễn Văn Lanh ở trên là một.

Việc đòi lại toàn bộ Hoàng Sa và những đảo đang nằm trong tay giặc cướp ở Trường Sa là một chiến dịch trường kỳ, đòi hỏi chiến lược có tầm nhìn xa và phải được tính toán kỹ. Nhưng những việc làm thiết thực như tôn vinh những người đã hi sinh vì tổ quốc phải được thực hiện ngay từ bây giờ. Đó không chỉ là hành động ghi công mà còn giúp thế hệ hôm nay hiểu đúng hơn về quá khứ đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của cha ông, để từ đó họ ý thức hơn nghĩa vụ của mình.

Tôn vinh những người lính Việt Nam Cộng Hòa trong trận hải chiến Hoàng Sa cũng hợp với chủ trương đại đoàn kết dân tộc, hòa giải dân tộc, xóa bỏ mâu thuẫn quá khứ mà chính phủ Việt Nam hiện tại luôn nhấn mạnh.

Lâu nay chúng ta NÓI đoàn kết dân tộc quá nhiều rồi và đã đến lúc phải LÀM đoàn kết dân tộc.

Mà để LÀM thì không nên chỉ dừng lại ở những người đã tham gia chiến đấu cho Hoàng Sa - Trường Sa.

Năm 2006, nhà thơ Linh Phương (tác giả Kỷ vật cho em) trăn trở:

Những người lính Bắc Việt chết trận được trở về nhà

Những người lính Mỹ chết trận được trở về tổ quốc

Những người lính Việt Nam Cộng Hòa chết trận vẫn nằm nơi rừng thiêng nước độc

Ba mươi mốt năm sau cuộc chiến

Tại sao thù hận vẫn còn?

(chép theo trí nhớ, có thể sai đôi chỗ)

Một thời gian sau chiến tranh, Việt Nam vẫn coi Mỹ là kẻ thù không đội trời chung. Mối thù ấy rồi cũng được hóa giải dần, mà một trong những hành động hòa giải cụ thể nhất là chương trình hợp tác tìm kiếm hài cốt của quân nhân tử trận. Đối với ngoại bang, ta đã làm được điều đó, tại sao giữa những người đồng bào, ta chưa làm được?