Báo Xuân...

Khi mùa xuân vẫn chưa ló dạng, tớ đã phải ngồi hì hục gõ bài báo xuân. Móa ơi, lấy đâu cảm xúc bi giờ! Nàng xuân ơi, em ở đâu?

Ký sự Myanmar - kỳ cuối

Từ Yangon đến Nay Pyi Taw

Kỳ cuối: Thủ đô thưa người

Sau một buổi chiều lắc lư, cuối cùng tôi cũng đến được Pyinmana để bắt đầu cuộc viếng thăm đường đột tới Nay Pyi Taw.

Chạm ngõ Nay Pyi Taw

Tôi tới Pyinmana vào cuối buổi chiều, khi ánh nắng chưa tắt hẳn. Đó là một thị trấn nằm giữa đồng bằng rộng, tít chân trời là những dãy núi xanh thẳm, bao bọc ba phía. Có lẽ chính vì địa thế đặc biệt này mà năm xưa Pyinmana được người Anh rồi người Nhật chọn làm căn cứ quân sự. Sau khi đất nước độc lập năm 1948, Chính phủ Miến Điện (nay gọi là Myanmar) duy trì một căn cứ quân sự khá lớn tại thị trấn này.

Xóm nhà lá ngay cửa ngõ Nay Pyi Taw - Ảnh: Đỗ Hùng

Từ Pyinmana, tôi thuê xe đi tiếp tới Nay Pyi Taw, nhưng anh lái xe nói rằng vào buổi tối thì có thể nghỉ tại khu khách sạn ở cửa ngõ, không vào bên trong được. Tôi tặc lưỡi, sao cũng được, miễn đến gần Nay Pyi Taw là tốt rồi. Thế là xe lại bon bon. Con đường vào Nay Pyi Taw mới được xây, rộng và thoáng, nhưng gồ ghề, có lẽ do thời gian thi công gấp rút. Tại nhiều nơi, việc xây dựng vẫn chưa hoàn tất. Hai bên đường có những xóm nhỏ, nhà lá lụp xụp xen lẫn nhà ngói núp dưới rừng dừa xanh. Vượt qua một quãng đồng rộng là đến vùng đồi lúp xúp, những ngôi nhà khang trang đầu tiên hiện ra. Đó là khu khách sạn của thủ đô Nay Pyi Taw. Khu vực này nằm ngay trên xa lộ nối sân bay Nay Pyi Taw với thủ đô. Toàn thành phố mới có 6 khách sạn, được xây trong một khu vực tách biệt. Khách sạn ở đây không phải là nhà cao tầng mà là tập hợp hàng chục, hàng trăm biệt thự nhỏ, xen giữa là vườn hoa, bãi cỏ, sân quần vợt. Có thứ đã hoàn tất, có thứ đang xây dở dang. Một số nơi trong khu khách sạn vẫn còn những lều cỏ, vết tích còn sót lại của ngôi làng vừa bị giải tỏa để nhường đất cho thành phố mọc lên. Tôi quyết định nghỉ tại Khách sạn Royal Kumudra, nơi có giá thấp nhất là 50 USD/đêm, còn giá cao nhất là 120 USD. Khách sạn bên cạnh mà đặc phái viên Liên Hiệp Quốc Ibrahim Gambari vừa nghỉ vài ngày trước đó trong một sứ mệnh quan trọng tới Myanmar, có giá thấp nhất là 70 USD.

Một bông sen lớn nằm ở lối vào thành phố - Ảnh: Đỗ Hùng

Khách sạn vắng như một ngôi làng, chỉ có tôi và khoảng dăm ông khách nữa trọ qua đêm. Họ là doanh nhân từ Yangon lên Nay Pyi Taw làm hồ sơ, xin giấy phép. Trò chuyện với họ, tôi lại thấy thêm một sự nhiêu khê nữa. Số là do hầu hết văn phòng bộ ngành đều đã chuyển lên Nay Pyi Taw trong khi các hoạt động kinh tế lớn đều tập trung tại Yangon nên mỗi khi cần làm thủ tục, xin giấy phép, các doanh nghiệp phải tất tả "thượng kinh", không phải một mà đến hai lần, lần thứ nhất đi nộp, lần thứ hai đi nhận hồ sơ. Mất khá nhiều thời gian, công sức và tiền bạc. Mấy doanh nhân mà tôi gặp kể rằng mỗi khi lên đây họ thường nhậu với một số quan chức. Văn hóa này nghe quen quen.

Thành phố của các vị vua

Sáng hôm sau, tôi thuê xe vào thủ đô Nay Pyi Taw. Sau khi rời khách sạn khoảng dăm phút, vượt qua bùng binh có đắp bông sen trắng to tướng, xe tiến vào khu vực nhà ở cho viên chức chính phủ. Người ta chia thành phố Nay Pyi Taw thành nhiều khu vực khác nhau. Ngoài cùng là khu khách sạn (Hotel Zone), với những cụm khách sạn rộng mênh mông nhưng dở dang. Tiếp đến là khu nhà ở cho công chức, sau đó là các cơ quan chính phủ, rồi đến khu biệt thự dành cho quan chức cấp thứ trưởng trở lên, trong cùng là khu vực dành cho quân đội.

Mây bay trên Nay Pyi Taw - Ảnh: Đỗ Hùng

Xe chạy chầm chậm, tôi quan sát thật kỹ, cố tìm kiếm một góc phố đông người nào đó để sà xuống. Nhưng chịu. Thật khó để gọi đây là một thành phố bởi tất cả đều mới được dựng lên. Góc này là một cụm chung cư cao bốn, năm tầng, góc kia là khu biệt thự, chỗ này là công trường xây dựng, chỗ kia là khu chợ mới lập. Mọi thứ đều sơ khai, mọi nơi đều im ắng, ít bóng người.

Sau khi tham quan khu vực nhà ở của viên chức, chúng tôi lướt qua dinh nguyên thủ quốc gia (tương tự dinh tổng thống vậy). Đó là một tòa nhà lớn, chiếm nguyên một góc đồi. Tiếp tục tiến vào bên trong, tôi gặp trụ sở các bộ. Mỗi trụ sở tọa lạc trên một ngọn đồi. Nhiều trụ sở nằm rất sâu phía trong, chỉ thấy cái cổng và dòng chữ bên đường. Văn phòng Quốc hội thì vẫn còn là một công trường xây dựng với cột trụ, giàn giáo, sắt thép lởm chởm, nằm giữa một đồi hoa lau trắng. Tiến sâu vào trong nữa là khu biệt thự dành cho thứ trưởng, rồi bộ trưởng. Đó là những biệt thự vừa phải, được xây cùng một kiểu, với tường sơn trắng và ngói đỏ. Không được phép chụp ảnh tại khu vực cơ quan chính phủ, biệt thự quan chức. Còn khu trụ sở Bộ Quốc phòng và doanh trại quân đội nằm ở một nơi biệt lập phía trong, dân thường không được phép vào. Tại thủ đô mới người ta cũng kịp làm một sân golf và xây một ngôi chùa nhỏ, vàng óng. Dọc đường đi, chúng tôi gặp rất ít người. Những khu nhà vắng tanh, trạm chờ xe buýt không bóng người, trên đường thì vài phút mới thấy một chiếc xe, chủ yếu là xe cảnh sát, quân đội và xe phục vụ công trường xây dựng. Khu chợ chính mới được xây của thủ đô cũng lưa thưa người và hàng hóa.

Khác với vùng đồng ruộng bên ngoài, khu vực thành phố Nay Pyi Taw là nơi có đồi núi lúp xúp. Những đường dốc quanh co, uốn lượn khá đẹp. Những ngọn đồi bị xẻ ngang, đất đỏ au như máu, xen giữa những đám cây xanh. Phía bên ngoài thành phố, người ta ngăn sông tạo ra một hồ lớn để cung cấp nước. Khi chưa đến đây, tôi cứ tưởng Nay Pyi Taw là một thành phố đã có từ lâu, sau đó chính phủ chuyển tới và mở rộng thêm ra. Nhưng khi tới nơi tôi mới biết đây là một thành phố mới hoàn toàn, được xây dựng từ một ngôi làng hẻo lánh cách đây hai năm. Thành phố được xây lên một cách khiên cưỡng, bằng sức mạnh ý chí của chính phủ và phục vụ những chiến lược nào đó. Có ý kiến cho rằng việc xây thành phố này đã khiến Chính phủ Myanmar bị thâm hụt ngân sách trầm trọng và biện pháp tăng giá xăng dầu vừa qua là nhằm bù khoản thâm hụt đó. Tôi không khẳng định điều này, nhưng quả thực khi ngắm thủ đô Nay Pyi Taw, vốn đang mang hình hài của một công trường, tôi thấy được phần nào công sức và tiền bạc mà chính quyền quân sự Myanmar đã, đang và sẽ đổ vào đây cũng như tham vọng của họ. Họ muốn biến vùng đất này thành một thành phố lớn, lớn hơn cả Yangon, có thể sánh với thủ đô của các nước trong khu vực. Nhưng tôi cũng biết rằng từ đây tới đó còn rất xa. Hiện ở Nay Pyi Taw, Chính phủ Myanmar đang đối mặt với nhiều khó khăn. Chẳng hạn như thiếu trường lớp, khu vui chơi, mua sắm cho các công dân mới.

Đường vào Nay Pyi Taw lưa thưa bóng người - Ảnh: Đỗ Hùng

Khi trở về bằng đường hàng không, tôi có dịp quan sát sân bay Nay Pyi Taw, nằm cách trung tâm thành phố chừng 20 km. Cửa ngõ hàng không thủ đô là một phi trường bé xíu, mỗi ngày đón khoảng 3-4 chiếc máy bay loại nhỏ, kiểu ATR-42, ATR-72. Tôi ngắm sân bay và cố gắng hình dung vào một ngày nào đó trong tương lai nó sẽ trở thành cảng hàng không lớn. Rất khó để hình dung. Nhưng có lẽ giới lãnh đạo Myanmar đã nhìn thấy rõ ngày đó, cũng như họ đã thấy một tương lai rực rỡ cho Nay Pyi Taw, thành phố của các vị vua.

Đ.H

Ký sự Myanmar - kỳ 4

Từ Yangon đến Nay Pyi Taw ------------------------- Kỳ 4: Đường lên Nay Pyi Taw xa lắc

Rời Yangon, chính quyền quân sự Myanmar chuyển lên đóng tại thành phố mới xây dựng Nay Pyi Taw. Đây có lẽ là thủ đô bí ẩn nhất thế giới hiện nay. Thành phố hoàng gia Nếu như Yangon đã có ngàn năm tuổi thì Nay Pyi Taw (báo chí phương Tây thường viết là Naypyidaw nhưng các tài liệu chính thức tại Myanmar phiên âm La-tinh là Nay Pyi Taw) mới ra đời từ cuối năm 2005. Thành phố được xây dựng tại ngôi làng nhỏ Kyatpyae, cách thị trấn Pyinmana khoảng 10 km. Theo một số tài liệu, Nay Pyi Taw có nghĩa là "Thành phố hoàng gia" hay "Nơi ở của các vị vua". Vào ngày 6.11.2005, một số cơ quan của chính phủ bắt đầu chuyển tới thành phố này. Cái tên Nay Pyi Taw được công bố vào tháng 3.2006, nhân ngày truyền thống các lực lượng vũ trang Myanmar. Đây cũng là lúc vai trò thủ đô của Yangon chính thức được chuyển giao cho Nay Pyi Taw. Rời Yangon thơ mộng... Ảnh: Đỗ Hùng Nhìn trên bản đồ, Nay Pyi Taw ở ngay trung tâm đất nước Myanmar, khác với Yangon nằm chếch xuống phía nam. Giới chức Myanmar giải thích rằng sở dĩ họ chuyển thủ đô tới đây là do Yangon đã quá chật chội, rất khó quy hoạch, mở rộng về sau. Trong khi đó, ý kiến bên ngoài thì cho rằng thủ đô mới với núi cao bảo vệ xung quanh rất có lợi thế về mặt an ninh. Vị trí trung tâm của Nay Pyi Taw cũng cho phép chính phủ dễ dàng kiểm soát các khu vực xa xôi hẻo lánh ở miền bắc và miền đông. Còn tôi thì liên tưởng sự ra đời của Nay Pyi Taw với "truyền thống dời đô". Trong quá khứ, mỗi vị vua xứ sở này khi lên ngôi thường chọn thủ đô mới, như một cách để xác lập vị trí của mình trong lịch sử. ... chính quyền quân sự Myanmar chuyển lên Nay Pyi Taw (phía xa có những dãy núi che chở, bao bọc) - Ảnh: Đỗ Hùng Là thủ đô của một quốc gia nhưng Nay Pyi Taw gần như "không chào đón" người nước ngoài, đặc biệt là sau khi xảy ra các vụ biểu tình phản đối chính phủ hồi tháng 8 và 9 vừa qua. Giới báo chí quốc tế khó tới được nơi đây nên thông tin về thành phố trên các phương tiện truyền thông quốc tế rất ít. Vì thế, khi đến Myanmar, tôi đặt mục tiêu là phải đến thăm Nay Pyi Taw. Thủ đô xa lắc Khi nghe tôi hỏi chuyện đi Nay Pyi Taw, anh bạn doanh nhân Naing Soe trố mắt: "Sao không tới Bagan, Mandalay hay một nơi nào khác?". Tôi nói rằng mình muốn biết "thủ đô của các bạn như thế nào và người ta đang làm gì ở đó ". Quả thực, đến thăm Nay Pyi Taw là một ý nghĩ lạ lẫm đối với ngay cả người Myanmar, chứ đừng nói tới dân ngoại quốc. Sau thời gian căng thẳng với biểu tình và lệnh giới nghiêm thì việc đi đến một nơi có nhiều cơ quan chính phủ và quân đội không phải là lựa chọn sáng suốt. Trong văn phòng của Soe, với hơn 30 nhân viên, chỉ một người từng đến Nay Pyi Taw. Người này đến thủ đô chẳng qua là do công việc xin giấy phép, làm hồ sơ buộc anh ta phải lên văn phòng bộ này bộ nọ. Dù thấy ý tưởng của tôi lạ lẫm, Soe cũng liên lạc hỏi thông tin. Có ba cách để đến Nay Pyi Taw: máy bay, tàu hỏa và xe đò. Máy bay thì vù một cái là xong, còn tàu và xe thì mất khoảng 8 tiếng đồng hồ. Tôi chọn tàu hỏa, vừa rẻ lại vừa có nhiều cơ hội cọ xát với dân bản xứ. Nhưng dò hỏi một hồi, Soe thông báo: "Người nước ngoài không thể đến Nay Pyi Taw. Anh chỉ có thể tới Pyinmana thôi". Thất vọng, nhưng tôi vẫn quyết định mua vé tàu để đi, tới Pyinmana cũng tốt rồi. Nói chung, đến gần Nay Pyi Taw chừng nào hay chừng đó. Tới nhà ga, tôi gặp phải một chuyện kỳ cục khác: khách nước ngoài phải mua vé bằng USD, không được trả bằng tiền "chạt". Nhưng vé thì chỉ 20 USD mà họ lại không có tiền để thối tờ 100 USD của tôi, thế là cuối cùng phải chuyển sang xe buýt. Lại một phen trả giá, đùn đẩy với mấy anh "cò" trước khu bán vé. "Nay Pyi Taw hai lăm ngàn", một người đàn ông gốc Ấn ra giá, sau khi nhìn từ đầu tới chân tôi. "Thế thì đắt bằng vé tàu rồi. Mười lăm thôi", tôi kỳ kèo, vận dụng ngay những kinh nghiệm trong các vụ "đàm phán" với mấy bác tài taxi dù. "Không có giá mười lăm ngàn. Hai mươi cũng được, nhưng là xe không có điều hòa". Câu nói của ông ta vô tình cung cấp cho tôi một thông tin quý giá, rằng ở đây có xe buýt máy lạnh. "Tôi chọn loại xe này và với giá hai mươi ngàn", tôi cương quyết. Sau một hồi cò cưa, cuối cùng chiến thắng thuộc về tôi. Giá vé 20.000 kyat (khoảng 16 USD) và xe buýt máy lạnh. Nhét vé vào túi, tôi ngồi chờ chuyến đi trong mơ. Khoảng 10 giờ xe mới rời bến nhưng lúc này chưa tới 9 giờ. Tôi giết chết khoảng thời gian chờ đợi bằng tờ báo The New Light of Myanmar (Ánh sáng mới của Myanmar). Đó là tờ báo nhà nước, do một đơn vị thuộc Bộ Thông tin phụ trách. Ngày nào cũng thế, ở phần đầu trang bìa, tờ báo đều đăng 4 mục tiêu chính trị, 4 mục tiêu kinh tế và 4 mục tiêu xã hội của Myanmar. Tôi liếc nhìn, thấy toàn vấn đề quan trọng như củng cố hòa bình, hòa giải dân tộc, phát triển nông nghiệp, nâng cao giá trị đạo đức... Cũng ở trang bìa tôi còn thấy mục nhân sự mới, trong đó đưa tin Hội đồng Hòa bình và Phát triển Myanmar bổ nhiệm một vài vị tướng tá vào chức vụ thứ trưởng các bộ phụ trách về năng lượng và lao động. Bên cạnh đó là bài xã luận, nêu bật những thành tựu gần đây của đất nước Myanmar và tố cáo "các thế lực phá hoại trong và ngoài nước". Thêm vài hình ảnh nhân dân tuần hành ủng hộ chính phủ tại một khu làng xa xôi hẻo lánh nào đó. Đáng chú ý nhất đối với tôi là trang cuối của tờ báo, trang 16. Nơi đây người ta dành nguyên cả trang để đăng khẩu hiệu, hình thức tương tự quảng cáo nhưng mang nội dung chính trị. Trên cùng là những hàng chữ lớn: "Ước nguyện của nhân dân: Chúng tôi ủng hộ ổn định. Chúng tôi ủng hộ hòa bình. Chúng tôi chống bạo lực và bất ổn". Tiếp theo đó là lời tố cáo một số báo đài phương Tây: "RFA, VOA và BBC phát toàn những lời nói dối. Những kẻ phá hoại RFA, VOA và BBC, hãy dè chừng. Dân chúng đã được cảnh báo trước về những sát thủ trên sóng phát thanh, truyền hình – RFA, VOA, BBC". Nội dung còn dài nữa, với những ý tương tự. Kể từ sau khi xảy ra các sự kiện biểu tình ở một số thành phố lớn hồi tháng 8 và 9, Báo The New Light of Myanmar ngày nào cũng đăng tải những dòng như thế ở trang cuối. Những ngày ở Myanmar sau đó, tôi tiếp tục mua tờ báo này để xem "diễn biến cuộc chiến" như thế nào và thấy nó vẫn thế. Ý nghĩa của những câu chữ ở trang cuối, cũng như nội dung chính xuyên suốt tờ báo này, được thể hiện rõ ràng, dễ hiểu: đó là lời buộc tội của chính phủ Myanmar đối với một số báo đài nước ngoài. Phía Myanmar cho rằng những báo đài trên đã thổi phồng các sự kiện xảy ra vừa qua nhằm "hủy diệt đất nước chúng ta". Chính vì thế, đại diện báo giới nước ngoài tới Myanmar trong giai đoạn này là một vấn đề nhạy cảm, chưa nói đến chuyện tìm tới thủ đô Nay Pyi Taw. Chính phủ nói rằng Yangon đã trở nên quá chật chội - Ảnh: Đỗ Hùng Tôi đã thấy phần nào sự nhạy cảm đó trong những ngày ở Yangon. Và giờ đây, tôi cũng nhận ra ánh mắt ái ngại của cô bán vé khi thấy tôi lỉnh kỉnh máy ảnh, máy tính xách tay. "Anh là nhà báo?", cô ta bắt chuyện. Tôi cười. "Anh tới bộ nào trên Nay Pyi Taw?". "À không, đi chơi thôi. Phải biết thủ đô như thế nào chứ", tôi nói. "Nhưng ở đó không có gì đâu. Đó là tôi nghe nói vậy". "Ờ, tôi không đi ngắm cảnh. Là đi cho biết ấy mà". "Nhưng anh không được chụp ảnh đâu. Ở thủ đô ấy...". "Người ta cấm à?". "Không được chụp ảnh nếu không thì gặp rắc rối". "Không sao, tôi sẽ không chụp. Nhưng đem máy ảnh theo được chứ?". "Tôi không biết, nhưng anh nên để ở nhà". Tôi nhún vai: "Lên đó tôi sẽ để ở khách sạn". Đọc báo và tán gẫu, cuối cùng cũng đến giờ xuất hành. Tôi leo lên một chiếc xe buýt chật chội, nóng nực, chẳng khác gì mấy chiếc xe khách Bắc - Nam vào mỗi dịp Tết ở ta trước đây. Trên đó toàn người Myanmar, nói chuyện với nhau véo von như chim hót. Tôi chột dạ: Rủi xe này nó tống mình xuống một thị trấn nào đó thì biết đường đâu mà lần, bèn nhoài ra cửa sổ, gọi cô bán vé ban nãy: "Nếu có rắc rối thì tôi gọi cho chị nhé. Chị phải giúp". "Rắc rối gì cơ?". "À, là chuyện xe cộ, chuyện vé ấy". "Ờ, những chuyện ấy thì được, nhưng liên quan tới chụp ảnh thì không". Thấy không hy vọng gì mấy, tôi rụt vào, vừa lúc xe lăn bánh. Tôi định ngủ một giấc cho đường bớt xa, nhưng cái không gian chật chội và lắc lư này không thích hợp cho việc ngủ. Thế là đành thức để "nghe" người ta trò chuyện bằng tiếng Myanmar. Chặng đường 8 tiếng đồng hồ tới Pyinmana vì thế dài như vô tận. Đỗ Hùng Kỳ sau: Thủ đô thưa người

Ký sự Myanmar - kỳ 3

Từ Yangon tới Nay Pyi Taw ------------------------------------------- Kỳ 3: Thế giới người giàu, kẻ nghèo

Vừa trò chuyện với công nhân ở ngoại thành Yangon, tôi vừa nhẩm tính: "Mỗi cô gái này phải làm sáu bảy năm liên tục, nhịn ăn nhịn mặc, mới đủ tiền sắm một chiếc điện thoại di động". "Mô bai" và tiền lương Tôi từng nghe nói một chiếc điện thoại "tỉ phú" như Vertu, Gresso có giá từ vài ngàn tới vài chục ngàn, thậm chí cả trăm ngàn USD. Thế nhưng, khi nghe giá cả điện thoại di động ở Myanmar, tôi vẫn choáng. "Anh biết điện thoại của tôi giá bao nhiêu không?", sau khi "tra tấn" tôi về chuyện ô tô, xăng dầu, Soe bồi tiếp. Tôi ngắm nghía, đó là một chiếc Motorola RAZR V3i màu bạc, mỏng tang, cũng không đắt lắm, chắc ở Việt Nam khoảng 3-4 triệu đồng. Tôi ước lượng giá rồi nhân lên vài lần cho chắc ăn: "Một ngàn đô". "Anh đúng một nửa. Cái này hai ngàn". Gì cơ? Hơn ba chục triệu đồng? "Thế thì anh bay sang Việt Nam mua một cái tương tự về dùng vẫn còn rẻ hơn", tôi vặn vẹo. "Không, cái xác điện thoại thì không đắt hơn Việt Nam là bao. Nhưng cái sim ấy. Đó mới là xương sống, là trái tim, là vàng". Soe cho biết anh phải mua cái sim điện thoại di động giá khoảng 1.500 USD. Sau này giá có giảm xuống nhưng vẫn cao ngất ngưởng. Tại Myanmar, hiện chỉ có một công ty duy nhất của chính phủ, cung cấp mạng di động nên cái giá này nghiễm nhiên "được chấp nhận". Sóng thì chập chờn. Tôi so sánh: "Ở Việt Nam, tôi không giàu nhưng sắm điện thoại di động là chuyện nhỏ. Thậm chí chỉ cần hai mươi đô là có cái để alô". "Tôi từng đến Việt Nam mà. Ở đó học sinh phổ thông cũng có điện thoại", Soe chia sẻ. Còn tôi thì không thể chia sẻ được câu chuyện khó hiểu về cái "mô bai" ở xứ này. Nông dân quê tôi trồng lúa trên cát, nghèo thiệt là nghèo, nhưng nhiều người cũng sắm điện thoại di động để í ới nhau đi nhậu sau mỗi buổi làm đồng. Còn ở xứ này, "mô bai" là thế giới của người giàu. Nhưng "mô bai" chỉ là một trong vô số chuyện lạ đời, như giá xe hơi, "hạn ngạch xăng" và cả internet nữa. Ở Yangon, để kéo đường truyền internet ADSL về nhà, văn phòng..., người ta phải trả khoản tiền đăng ký khoảng 2.000 USD kèm theo một thời gian chờ xét duyệt không xác định, doanh nhân Aung Myin kể. Rất nhiều thứ đắt đỏ ở một quốc gia chưa giàu có như Myanmar. Tuy nhiên, cũng có thứ rất rẻ, chẳng hạn sức lao động. Tôi đã có dịp thăm nhiều nhà máy quanh Yangon. Đó là những xưởng sản xuất đồ nội thất, sửa chữa xe hơi, chế biến thực phẩm, thủ công mỹ nghệ... Công việc lao động chân tay thật nặng nề, nhất là đối với phụ nữ. Trong một xưởng thủ công mỹ nghệ, những cô gái này làm việc với mức lương 1 USD/ngày (ảnh: Đỗ Hùng) "Chị làm ở đây lâu chưa?", tôi bắt chuyện với một nữ công nhân trong xưởng thủ công mỹ nghệ. "Hai năm rồi", cô ta đáp, ngắn gọn. "Sống được chứ?". "Nghĩa là sao ạ?". "À, là lương cao không?". "Ờ, ở đây lương bình quân một đô mỗi ngày?". "Lương tháng ba mươi đô?". "Ừ, đó là nếu đi làm đủ ba mươi ngày". "Có đủ sống không?" Cô gái cười, thay cho lời đáp. Tôi cũng cười, còn trong đầu thì nhẩm tính: "Mỗi ngày một đô, mỗi năm 365 ngày, mười năm là 3.650 ngày." Thầm liên tưởng mức lương này với số tiền mà Soe bỏ ra để mua điện thoại, tôi hoang mang. Công nhân ở quanh Yangon còn đỡ, ở khu vực nông thôn, mức lương nghe nói còn thấp hơn. Còn những người làm bồi bàn, tiếp tân khách sạn ở ngay Yangon thường nhận mức lương khoảng từ 30 đến 50 USD mỗi tháng. Đó là những người có thu nhập thấp và trung bình, họ chiếm đa số ở Yangon, thành phố lớn nhất Myanmar. Trong những tháng gần đây, việc chính phủ tăng giá nhiên liệu đã ảnh hưởng tới mọi mặt đời sống của người dân, đặc biệt là người nghèo. Xăng dầu tăng giá, vé tàu xe cũng tăng theo mà phần lớn công nhân đều sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Thế nên mức lương 1 USD mỗi ngày càng trở nên nhỏ bé. Tại một số nhà máy quanh Yangon, công nhân phải bỏ việc, cuộc sống của họ và hoạt động kinh doanh của giới chủ vì thế đối mặt với nhiều nguy cơ. Chuyện người giàu Ở trung tâm Yangon có nhiều khu biệt thự cao cấp, đó là hình ảnh thu nhỏ của xã hội thượng lưu Myanmar. Trong gần 20 năm qua, khi Mỹ và một số nước phương Tây áp dụng biện pháp cấm vận, tình hình kinh tế Myanmar gặp nhiều trở ngại. Bạn có thể thấy bất cứ nơi đâu hình ảnh khó khăn của đất nước này, đó là dòng xe cũ kỹ trên đường, đó là những tòa nhà thưa vắng khách, đó là thành phố Yangon với nhiều lần cúp điện mỗi ngày. Nhưng đất nước đầy khó khăn đó vẫn có không ít người giàu, thậm chí nếu Tạp chí Forbes của Mỹ bỏ công đến đây thì cũng có thể kiếm được vài người đưa vào danh sách tỉ phú hằng năm. Có thể thấy điều đó qua những dãy biệt thự sang trọng, những chiếc xe Ferrari, Lamborghini, BMW, Mercedes-Benz... đắt tiền lượn lờ quanh hồ Kandawgyi vào mỗi chiều. Máy bay Hãng Air Bagan của ông U Tay Za, người giàu nổi tiếng Myanmar (ảnh: Đỗ Hùng) Người giàu nổi tiếng nhất Myanmar có lẽ là U Tay Za, chủ Tập đoàn Htoo Trading. Thế giới bên ngoài rất ít biết đến nhân vật này, nhưng khi bước chân tới Myanmar, bạn sẽ "gặp" Tay Za ở mọi nơi. Đầu tiên, ở Sân bay quốc tế Yangon, là hình ảnh đội máy bay của Hãng Air Bagan do ông ta làm chủ. Hãng hàng không này mới được thành lập vào năm 2004, hiện có đội bay gồm 9 chiếc, trong đó có 3 chiếc Airbus A-310 và A-330. Air Bagan có 15 đường bay nội địa và mới khai trương 2 đường bay quốc tế, tới Bangkok và Singapore. Hãng dự định sẽ mở thêm đường bay tới Ấn Độ, Nhật Bản, Nga, Trung Quốc... Tuy nhiên, hồi tháng 10 vừa qua, Mỹ đã gia tăng biện pháp trừng phạt đối với Myanmar và trong danh sách đen của Washington có tên Tay Za, nên kế hoạch vươn ra thế giới của ông ta gặp khó khăn. Sở dĩ Mỹ "đánh" Tay Za là bởi theo họ, nhân vật này có quan hệ thâm tình với chính quyền của Thống tướng Than Shwe. Phía Mỹ cáo buộc Tay Za sử dụng tiền bạc để mua vũ khí "tặng" Chính phủ Myanmar (vốn đang bị cấm vận), đổi lại, ông ta được ưu ái tuyệt đối trong kinh doanh. Tại Myanmar, người ta đồn rằng Tay Za là người duy nhất ngoài chính phủ được phép khai thác gỗ tếch (teak), loại gỗ cực quý. Theo Báo Myanmar Times, một tuần báo tư nhân ở Yangon, chỉ riêng từ năm 2006 đến giữa năm 2007, doanh nghiệp gỗ của Tay Za đã kiếm được 65 triệu USD. Ngoài ra, một số nguồn tin còn cho biết Tay Za đã thắng thầu hàng loạt công trình xây dựng tại thủ đô Nay Pyi Taw, một thành phố hoàn toàn mới được xây dựng cách đây vài năm. Thử tưởng tượng bạn là chủ một công ty xây dựng và bạn nhận được hợp đồng xây một thành phố mới để làm thủ đô cho đất nước. Tay Za cũng được cho là một trong số ít người được hưởng đặc quyền trong các lĩnh vực đặc biệt như khai khoáng, đá quý, du lịch... Khi lên thăm thủ đô Nay Pyi Taw và nghỉ ở khu khách sạn ngay cửa ngõ thành phố, tôi đã gặp một doanh nhân từ Yangon lên làm hồ sơ kinh doanh, anh Hla Han. Bằng một giọng nói pha trộn giữa sự e sợ và thán phục, anh ta kể cho tôi nghe nhiều chuyện về Tay Za. Một con người tầm cỡ như Tay Za, thật đáng ngạc nhiên, lại mới chỉ 41 tuổi. "Cha ông ta làm lớn à?", tôi hỏi. "Không hẳn thế. Người cha là đại tá về hưu, cũng không lớn lắm. Nhưng Tay Za khá lên nhờ lấy con gái một nhà buôn gỗ. Sau đó thì tự ông ta đi lên đỉnh cao", người bạn mới quen trả lời và cho biết Tay Za cũng là chủ một số khu liên hợp khách sạn ở cửa ngõ thủ đô mới. Anh bạn còn nói rằng ở đây việc kinh doanh khó với người này nhưng dễ với người kia. Tôi định hỏi tại sao, nhưng lại thôi. Đ.H (Kỳ sau: Đường lên Nay Pyi Taw xa lắc

Ký sự Myanmar - kỳ 2

Từ Yangon tới Nay Pyi Taw

Kỳ 2: Điên cuồng xe và xăng

Yangon không có cửa hàng bán ô tô mới và giá một chiếc Toyota Land Cruiser khoảng 300.000 USD.

Xe "vàng"

Nghe tôi bình luận về sự tràn ngập của "xe cổ" trên đường phố Yangon, anh bạn Naing Soe - doanh nhân trẻ Yangon, hỏi: "Anh biết tại sao không?". Tôi: "Chịu". "Do xe đắt quá. Ở đây không có nhiều người mua được xe mới đâu", Soe nói, đoạn hỏi tiếp: "Anh biết chiếc Camry của tôi giá bao nhiêu không?". Tôi ngắm nghía rồi ước lượng: "Chưa tới ba mươi ngàn đô". Soe không giấu nổi sự thích thú: "Sáu mươi ngàn đấy". Tôi giật mình nhìn kỹ lại xem chiếc xe có gì đặc biệt. Hoàn toàn không. Đó là một chiếc Camry 2.2 đã luống tuổi, nội thất đơn sơ, tay lái nghịch (dù xe cộ ở Myanmar lưu thông bên phải như Việt Nam, nhưng ở đây xe có tay lái nghịch vẫn chiếm số lượng áp đảo), hình dáng bên ngoài cũng chẳng có gì đặc biệt, thậm chí một số chi tiết dường như đã được độ lại, không phải là đồ gin. Nói chung, nếu pít-tông, xi-lanh không làm bằng vàng hoặc kim cương thì đây là một chiếc xe cũ bình thường. "Sáu mươi ngàn đấy", anh ta nhấn mạnh trước sự hoang mang vô bờ bến của người nghe. Tôi choáng váng: "Bằng một chiếc Camry mới ra lò ở Việt Nam!" (*). "Tôi biết. Ở đây một chiếc Land Cruiser đời mới có giá khoảng ba trăm (300.000 USD). Nhưng không dễ mua xe mới. Chính phủ hạn chế mà". Tôi định hỏi tại sao nhưng lại thôi vì biết chắc sẽ nhận được câu: "Không biết".

Qua hai doanh nhân trẻ Naing Soe, Aung Myin và một số người khác mà tôi có dịp tiếp xúc cùng với quá trình tìm hiểu thực tế, một thế giới kỳ lạ trong lòng Yangon hiện lên. Tại đây, không hề có một cửa hàng bán xe hơi mới nào. Chính phủ có chính sách hạn chế dân mua xe, để tiết kiệm, để ngừa khủng hoảng thiếu xăng dầu và nhiều lý do khác. Vì thế khi muốn mua hoặc bán xe hơi, người ta tìm tới chợ đen. Chợ đen là một khu phố nhỏ, một xưởng độ xe hoặc khuôn viên nhà máy... Người cần bán gửi xe ở đây, người muốn mua dò tìm đến đây. Sau khi thương lượng, nếu thuận mua vừa bán thì tiền trao cháo múc. Xe chợ đen tất nhiên toàn xe cũ, xuất xứ bốn phương và đều đã qua các xưởng độ xe thủ công có mặt khắp

Yangon. Xe cũ mèm nhưng giá thì chẳng "cũ" chút nào. Một chiếc xe hơi 5 chỗ đời 80, dàn xe có thể là Toyota hoặc Nissan gì đó, nhưng máy móc, phụ tùng thì hổ lốn, với ngoại hình xác xơ, giá ngót nghét 30.000 USD. Những chiếc taxi cà tàng (loại này đã tuyệt chủng ở Việt Nam) mà tôi có dịp đi giá trên 20.000 USD.

Đường phố Yangon tràn ngập xe cũ, nhưng giá thì không cũ chút nào - Ảnh: Đỗ Hùng

Một buổi tối, khi tôi đang ngồi uống cà phê bên lề đường ở trung tâm Yangon với Naing Soe, Aung Myin cùng vài người bạn mới thì có hai chiếc xe hơi trờ tới, thắng gấp. Tôi liếc nhìn, một chiếc BMW M3 màu bạc, mạnh mẽ, một chiếc Mercedes-Benz S-Class đen sì, sang trọng. Theo thói quen vừa hình thành, tôi nhẩm tính: “Hai con này chắc cũng hòm hòm một triệu”. Như đoán được ý nghĩ của tôi, anh bạn Aung Myin nói: “Chiếc S-Class có thể trên một triệu đô, nhưng có thể chẳng một xu nào. Anh hãy nhìn kính xe. Tất cả đều đen sì”. Myin giải thích rằng ở Myanmar, xe hơi không được phép bọc kính đen, trừ xe của nhân vật “có số má”. Những người này có thể bỏ ra hàng triệu USD để sắm xe và cũng có thể tặng nhau những chiếc xe sang trọng đó. Họ có thể là doanh nhân có nhiều mối quan hệ đặc biệt, là quan chức có cỡ... “Vì thế, khi gặp xe kính đen, anh hãy cẩn thận”, anh bạn Soe ngồi cạnh nhấn giọng. Tôi phì cười trước vẻ mặt trầm trọng của anh. Xứ này có nhiều chuyện lạ đáo để.

Xăng “đen”

Câu chuyện về giá xe khiến tôi như lạc vào một thế giới khác. Còn câu chuyện xăng dầu ở Myanmar lại gợi cho tôi ký ức xưa cũ về một thời tem phiếu ở xứ ta. Thời tôi học vỡ lòng đã là hậu kỳ của chế độ tem phiếu, nhưng tôi vẫn còn loáng thoáng nhớ đôi chỗ. Khi đến Myanmar và tận mắt chứng kiến thị trường xăng dầu ở đây, tôi như trở về thời đó.

Tại Myanmar, cơn khát xăng dầu hiện đang ngày một nghiêm trọng nên chính phủ đã có nhiều biện pháp nhằm... làm nản lòng người mua. Hồi giữa năm, nhà chức trách Myanmar đã quyết định nâng giá nhiên liệu, với giá khí đốt tăng khoảng 500%, giá xăng và diesel tăng khoảng 200%. Sự kiện này đã tác động tới mọi mặt cuộc sống của người dân, từ người sử dụng xe cho tới người đi xe buýt. Một chính sách quan trọng nữa là việc áp dụng “hạn ngạch” xăng dầu. Theo đó, mỗi ô tô chỉ được phép “uống” tối đa 6 gallon Anh (khoảng 27 lít) xăng hoặc dầu diesel trong 3 ngày. Xài hết khẩu phần này thì xe phải “trùm mền”. Sở dĩ có thể áp dụng được chính sách “hạn ngạch” là do tại Myanmar, chính phủ nắm toàn bộ hệ thống phân phối xăng dầu. Xe nào sử dụng bao nhiêu nhiên liệu đều được “lưu vào sổ”.

---------------------------------------------------

Myanmar đứng thứ 10 thế giới về trữ lượng khí đốt. Trữ lượng dầu mỏ có thể khai thác được tại 19 mỏ dầu trên cạn và 3 mỏ lớn ngoài khơi vào khoảng 3,2 tỉ thùng. Nước này xuất khẩu khí đốt nhưng lại nhập khẩu gần như toàn bộ dầu diesel. Ngành công nghiệp lọc dầu 50 năm tuổi của Myanmar hiện gặp rất nhiều khó khăn do thiếu đầu tư. (Nguồn: Reuters)

----------------------------------------------------

Nhưng nhà nước có chính sách thì dân cũng có cách lách. Đó chính là tiền đề cho sự ra đời của chợ đen. Tôi đã rất ngạc nhiên khi vào buổi tối đầu tiên đi chơi với Soe ở Yangon, sau khi cà phê cà pháo chán, anh ta lượn một vòng quanh bờ hồ Kandawgyi rồi dừng lại trước mặt hai người đàn ông đang ngồi bên đường. Ánh đèn pin lóe lên. Một cuộc trao đổi thì thầm diễn ra và sau đó mùi xăng dầu lan tỏa. Khi mọi chuyện xong xuôi, Soe mới giải thích rằng đây là một phi vụ chợ đen, rằng anh ta đã chạy hết “khẩu phần xăng” của mình đành phải “ăn đêm”. “Thế mấy người này lấy xăng đâu mà bán?” “À, để tôi giải thích cho anh. Ở đây có nhiều người sở hữu xe nhưng ít chạy, thế là xài không hết khẩu phần và bán lại”. “Thế có chuyện dân chợ đen móc nối với quan chức nhà nước để mua xăng bán ra ngoài không?”, sẵn nỗi ám ảnh từ Việt Nam, tôi hỏi. “Ờ, không biết”, Soe đáp, đậm chất Myanmar. “Giá chợ đen thế nào?”. “Khoảng gần gấp đôi giá nhà nước, tùy lúc và tùy khả năng thương lượng của anh”. “Thế chính sách hạn ngạch này bao giờ mới chấm dứt?”, tôi vẫn chưa buông tha. “Ai mà biết được. Có thể ngay ngày mai, có thể vài năm nữa”, Soe uể oải đáp. Trên đường trở về khách sạn, tôi quan sát hai bên đường và thấy rất nhiều “cây xăng đen” khác. Một vài bác tài dừng lại để thương lượng, ngã giá. Thị trường này sôi động một cách ngấm ngầm.

Chuyện xe đắt như vàng và xăng chợ đen khiến tôi sửng sốt, nhưng sự kỳ lạ của Yangon và đất nước Myanmar chưa dừng lại.

(Kỳ sau: Thế giới người giàu, kẻ nghèo)

Đ.H

(*) Theo www.toyotagiaiphong.com.vn, tại Việt Nam, hiện một chiếc Camry 2.4 G mới có giá 50.600 USD, Camry 3.5 Q là 65.900 USD, Land Cruiser GX là 72.500 USD (đã bao gồm thuế GTGT).

Thơ cuối tuần...

Người ta đi cấy lấy công

Tôi nay lấy cấy * còn trông nhiều bề

.....................................

* Cấy trong tiếng Quảng Trị quê tui có nghĩa là vợ, vợ - chồng là cấy - dzôông.

Mấy khoản ăn nhậu sơ sơ...

------------------

Dế chiên giòn được bán bên lề đường ở khu phố Tàu Yangon, con nào con nấy to bằng ngón chân cái, béo ngậy (nhưng chắc ăn vào dễ tiêu chảy cấp lắm)...

Tôm nướng, tai heo nướng và lòng heo nướng. Món đầu thì bình thường thôi, nhưng hai món sau lạ phết...

Đi chợ kiểu Myanmar...

Đi chợ xong rồi, bây giờ dzôôô!!!!!!!!! Cha này người Miến (Bamar), dân tộc chiếm đa số ở Myanmar, con của một đại za "thủ râm điệu nghệ", à kô phải, thủ công mỹ nghệ chứ.

Bát cơm manh áo xứ người...

Trong xưởng mây tre lá, những cô gái này làm ngày 10 tiếng với mức lương 1 USD/ngày. Ở xứ này, một cái điện thoại di động có giá trung bình khoảng 2.000 USD (chẳng hạn như loại Motto Razr V3i = 3 triệu ở ta), thế nên cô gái này muốn "a lô" thì phải cày gần 10 năm.

Dù lao động mệt nhọc ở chốn bụi bặm, các cô gái Myanmar vẫn không quên chăm chút nhan sắc bằng thanaka. Được nghiền từ vỏ cây thanaka, loại mỹ phẩm độc đáo này là bửu bối làm đẹp của người Myanmar. Trẻ con (cả nam lẫn nữ) đều bôi kem thanaka, nhưng khi lớn lên thì chỉ có con gái mới bôi. Điều đặc biệt là thanaka không những có tác dụng dưỡng da, chống nắng mà còn chống được các loại muỗi nữa. Không hiểu sao các hãng mỹ phẩm lớn trên thế giới không đến nghiên cứu bí quyết để làm món này...

Sau cánh cổng chùa...

Tắm cho Phật tại chùa Shwe Dagon. Trời nắng, người nóng, Phật cũng nóng.

Phật và người cùng ngủ...

Đạo tặc chốn cửa Phật

Buổi trưa sân chùa...

Người Trung Quốc ở Trường Sa

Hà Nội (TTXVN 23/11)--
30 ngư dân Phi-líp-pin được cứu thoát và khoảng 50 ngư dân bị mất tích sau khi một tàu đánh cá của Phi-líp-pin bị đắm ở biển Đông sáng 22/11.
Chiếc tàu đánh cá mang số hiệu "805900" của Phi-líp-pin với khoảng 80 ngư dân đã bị đắm ở gần Quần đảo Trường Sa trong khi trú bão. Trung tâm tìm kiếm và cứu hộ trên biển của Trung Quốc cho biết đã nhận được báo cáo về vụ tai nạn lúc 11 giờ 25 phút sáng 22/11 và 7 tàu đánh cá của tỉnh Hải Nam, Trung Quốc đã cứu được 30 ngư dân. Các tàu cứu hộ của Bộ Giao thông Trung Quốc đã được điều tới hiện trường tìm kiếm những người bị nạn và trung tâm trên cũng ra lệnh cho các tàu của Công ty hàng hải Trung Quốc và Công ty hàng hải đại dương Trung Quốc đi ngang qua khu vực trên tham gia tìm kiếm những ngư dân còn mất tích.
Bộ Giao thông Trung Quốc đã ra lệnh cho Trung tâm tìm kiếm và cứu hộ trên biển của tỉnh Hải Nam điều phối công tác cứu hộ và xác định chính xác số ngư dân Phi-líp-pin bị mất tích. Công tác cứu hộ đang được tiến hành khẩn trương và tốc độ gió ở khu vực xảy ra tai nạn khoảng 20 m/giây.

--------------------------------------

Đọc tin này mà buồn nẫu ruột. Mấy ông ngư dân Phi bị nạn ở Trường Sa mà bọn Trung Quốc cứu. Theo TTXVN thì Bộ Giao thông Trung Quốc phụ trách khu vực Trường Sa. Chẳng thấy anh Việt Nam nào ở đó cả.

Nụ cười Yangon

Mấy hôm nay lu bu nhiều chuyện quá, chưa post thêm Thế Giới Dái Heo được. Thôi mời các cô các bác, các anh các chị... xơi tạm mấy tấm ảnh và câu chuyện về Myanmar vậy.

Nụ cười trước cổng chùa Shwe Dagon.

Những em bé này làm nghề bán hoa cho khách dâng lên bàn thờ Phật và làm mấy thứ linh tinh khác: chẳng hạn như xách dày dép cho khách, lau chân cho khách...

Tháp vàng trong chùa Shwe Dagon. Chỉ có Phật tử người Miến mới được vô. Nhưng tớ móc ngoặc với một cậu hướng dẫn viên freelance ở đó nên chui vô được tận chân tháp. Vội vàng dí ống kính vào chân tháp để bê nguyên cái khối vàng này về nhà chơi.

Bình thường ở ngoài đường, mỗi khi thấy vàng là tớ thèm chảy nước miếng (lần nào vô tiệm kim hoàn đều thế), nhưng khi vào chùa này thì cõi lòng tớ cứ trơ ra, "dục vọng đê hèn" bay đi đâu hết. Chẳng hiểu là do chốn cửa chùa thanh tịnh (ồn ào thí mồ) khiến lòng người không còn tham sân si hay là do cái sự ham muốn đã bị núi vàng này khủng bố, hiếp jâm nên không ngóc đầu dậy được?

Còn đây: Mấy gã trai mặc xà rong ở xứ Miến có một thói quen kì cục hết chỗ nói. Đi đường lâu lâu lại cởi váy ra rồi buộc lại. Không biết bên trong có mặc thêm thứ gì không hay là...

Ký sự Myanmar - kỳ 1

Từ Yangon đến Nay Pyi Taw

ĐỖ HÙNG

Sự kiện Chính phủ Myanmar dời thủ đô từ Yangon lên Nay Pyi Taw vào đầu năm 2006 là bước đi gây ngạc nhiên với toàn thế giới. Hơn một năm trôi qua, Nay Pyi Taw vẫn rất ít được biết tới. Tớ vừa có chuyến đi thú vị tới thủ đô bí ẩn này.

Kỳ 1: Cận cảnh Yangon

Giữa một thành phố khá tối vì ít đèn đường và nhiều cây xanh, tháp vàng chùa Shwe Dagon hiện lên sáng rực một góc trời.

Thủ đô của quá khứ

Đến Yangon vào một buổi tối giữa tháng 11, dưới cánh máy bay, tôi dễ dàng nhận ra biểu tượng của thành phố, đó là ánh rực rỡ của tháp vàng chùa Shwe Dagon. Giữa một thành phố khá tối, ánh sáng từ cụm tháp chùa dường như rực rỡ thêm bội phần. Ngôi chùa có tuổi còn cao hơn cả thành phố Yangon với tháp làm bằng vàng này là trái tim của Phật giáo Myanmar.

Chùa Shwe Dagon, biểu tượng của Yangon và đất nước Myanmar. Ảnh: Đ.H

Yangon, vốn hình thành từ làng Dagon hồi thế kỷ thứ 6, vừa chính thức chia tay vai trò thủ đô của Liên bang Myanmar vào tháng 3.2006. Thủ đô mới của Myanmar là Nay Pyi Taw, cách đó khoảng 350 km về phía bắc. Đó là một thành phố được xây mới hoàn toàn cách đây vài năm, từ một ngôi làng heo hút trên vùng đồi lúp xúp thuộc phân khu Mandalay. Dù “trái tim quyền lực” đã được chuyển đến Nay Pyi Taw, Yangon hiện vẫn là thành phố lớn nhất Myanmar, là cửa ngỏ chính của quốc gia nằm phía tây khu vực Đông Nam Á này.

Hầu hết các chuyến bay đến và rời Myanmar đều thông qua Sân bay quốc tế Yangon, nằm cách trung tâm thành phố chừng 15 km. Đó là một sân bay rất nhỏ, không có gì thuyết phục người ta tin rằng nó từng có một quá khứ vàng son, từng được xếp vào nhóm sân bay quốc tế tốt nhất Đông Nam Á mấy chục năm về trước. Gần đây, chính phủ Myanmar đã xây một nhà ga mới khá khang trang để đón khách thập phương. Trong hoàn cảnh ở Myanmar vừa có một số diễn biến căng thẳng, lượng khách nước ngoài đến quốc gia này vốn đã ít giờ lại càng thưa hơn. Thế nên, tiếng là sân bay quốc tế nhưng phi trường Yangon không có vẻ tấp nập như nhiều sân bay chính ở các quốc gia cùng khu vực. Sau này, khi đã thâm nhập vào đất nước Myanmar, tôi cũng dễ dàng nhận ra sự hiu quạnh tương tự ở nhiều khách sạn lớn và các khu du lịch nổi tiếng. Nhiều tòa nhà văn phòng cho thuê ngay trung tâm Yangon cũng chịu chung số phận. Đất nước Myanmar tuyệt đẹp, người dân Myanmar hiếu khách, nhưng một số khó khăn chủ quan và khách quan đã khiến nơi này không được nhiều du khách, nhà đầu tư quốc tế chọn làm điểm đến.

Taxi dù và...

Sau những cảm nhận ban đầu, tôi bắt đầu tìm hiểu về cuộc sống hôm nay ở Yangon. Buổi tối đầu tiên, cùng với những người bạn là doanh nhân bản xứ, tôi đã có một cuộc khám phá thú vị, qua nhiều quán bar, nhà hàng, tụ điểm vui chơi và những khu phố nghèo. Cuộc sống về đêm ở thành phố khá nhộn nhịp, với những quán bar đông đúc, những ban nhạc hát tiếng Anh rất ngọt và khu phố người Hoa với cảnh nhậu nhẹt thâu đêm suốt sáng cùng những xe hàng rong với tiếng rao bổng trầm như hát. Dưới màn đêm, sự lam lũ mang một vẻ đẹp lãng mạn.

Em gái Yangon bên hồ Kandawgyi. Ảnh: Đ.H

Đảo qua một số khu mua sắm và vui chơi, tôi phát hiện ra rằng ở Myanmar không có thẻ ATM và các loại thẻ tín dụng. Đi đâu người ta cũng mang tiền mặt theo. Ngặt một nỗi là tiền “chạt” (kyat) có tỉ giá khá thấp so với USD (1 USD tương đương 1.300 kyat) mà tờ tiền có mệnh giá cao nhất của nước này là tờ 1.000 kyat. Thế nên mỗi lần ăn nhậu, mua sắm, người ta thường phải “vác” một cọc tiền to tướng theo, rất bất tiện. “Trước kia cũng có thẻ ATM, nhưng do một số khó khăn về kinh tế, nó không còn tồn tại nữa. Thẻ tín dụng cũng không có ở xứ này”, người bạn doanh nhân tên Aung Myin giải thích. Nhưng gây cho tôi nhiều ngạc nhiên nhất là chuyện xe cộ.

Có thể nói Yangon là kinh đô của taxi dù. Những khái niệm như đồng hồ tính cước, máy lạnh trên taxi trở nên rất xa xỉ ở nơi đây. Với Yangon, khi muốn đi taxi, người ta chỉ cần vẫy tay để thương lượng giá, kiểu như xe ôm ở ta. Và ở Yangon, taxi là những chiếc xe hơi có “niên đại” không dưới 20 năm, có nghĩa là rất cũ kỹ, tồi tàn và khó nhận ra đó là xe của nhà sản xuất nào. Dường như đó là một cỗ máy hổ lốn, vá víu, miễn là có thể lăn bánh và chở được người. Giá cho một cuốc taxi từ sân bay về trung tâm Yangon (chừng 15 km) khoảng 4.000 đến 5.000 kyat. Cũng không đắt lắm nhưng nói chung khách phải biết thương lượng và đôi khi phải chấp nhận đi chung với những người khách khác như... xe buýt.

Ở Yangon nói riêng và Myanmar nói chung, phương tiện giao thông là cả một câu chuyện dài, lạ lùng đến mức khó hiểu. Tại thành phố lớn nhất Myanmar này, xe máy bị cấm. “Tại sao?”, tôi thắc mắc với anh bạn Naing Soe, là một doanh nhân trẻ của Yangon. Anh ta cười: “Tôi không biết. Chính phủ có thể ban hành bất cứ chính sách nào. Không có giải thích. Người dân cứ phải tuân thủ”. “Thế ở những thành phố khác thì sao, như Mandalay hoặc Sittwe chẳng hạn? Cũng cấm luôn?”. “Không, chỉ ở Yangon thôi”. “Tại sao?”. “Tôi không biết!”

Người dân Yangon nếu không có xe hơi riêng thì thường đi lại bằng xe buýt và các loại xe chở khách khác. Nói chung ở đây người ta có thể chở khách bằng bất cứ loại xe nào, từ xe buýt cho đến những chiếc xe tải cải biến. Tất cả đều cũ kỹ, có lẽ được sản xuất cách đây không dưới 20 năm và đã được lắp ghép, “mông má”, chỉnh sửa vô số chi tiết. Tất cả đềìu chật cứng người, người ngồi bên trong, người đứng cheo leo bên ngoài thành xe. Dưới cái nắng chang chang, những chiếc xe nhét đầy khách trông thật ngột ngạt. Nhìn xe khách trên đường phố Yangon vào cuối năm 2007, tôi chợt liên tưởng tới những chuyến xe đò rệu rã, ì ạch thường chạy dọc Việt Nam hơn 20 năm về trước.

Thiếu nữ bên hồ. Ảnh: Đ.H

Không có cảnh nhốn nháo của xe gắn máy như ở Việt Nam nên đường phố Yangon nhìn từ xa thì khá sang, nhưng lại gần mới thấy hết độ gồ ghề của nó bởi khoảng 85% số xe ô tô lưu thông đã quá cũ. Số xe đời từ năm 2000 tới nay có lẽ chỉ chiếm khoảng 6-7%. Ước lượng này chỉ có tính tương đối, nhưng cũng có thể đưa ra một hình dung cơ bản về đường phố Yangon hiện tại. Có nhiều lý do khiến dân Myanmar “chuộng” xe cũ. Kinh tế là một. Dù đất nước đã có những chuyển biến đáng kể trong thời gian gần đây nhưng nhìn chung dân chúng đại đa số vẫn còn nghèo, không đủ tiền sắm xế hộp, một số người khấm khá cũng chỉ đủ khả năng mua xe cũ, rất cũ mà thôi. Nhưng đó không phải là lý do chính, quan trọng nhất vẫn là chính sách không khuyến khích dùng xe hơi của chính phủ. Chính sách này đã khiến xe ô tô ở đây, cùng với điện thoại di động và internet, trở thành những mặt hàng đắt ngoài sức tưởng tượng của hầu hết chúng ta. Ở Việt Nam, giá xe ô tô đã thuộc vào hàng “top” thế giới, nhưng giá xe ở Myanmar mới xứng đáng với “ngôi vị quán quân”. Tôi đã bị sốc thực sự sau khi biết giá một chiếc Toyota Camry 2.2 đời 1994 cũ kỹ với nội thất đơn sơ của doanh nhân Naing Soe.

Đ.H

(Kỳ sau: Điên cuồng xe và xăng)

Còn đây: Kakakakakakakaka, cụng ly với một gã trai mặc váy!!!!!!!!!

Một cõi đi dzìa...

.Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt...